Olmasa gamzen demâdem yâr ü hemdem çeşmine
Sevgilinin gözünde toplanan fitne, sihir ve nazın yalnız Cevrî’yi değil bütün dünyayı esir etmesi.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Olmasa gamzen demâdem yâr ü hemdem çeşmine
böyle olmazdı müsellem çeşmine
Ol nigâh-ı fitne engîze
Fenn-i sihri öğretir hem gamzene hem çeşmine
İtse âsâyiş kaçan
Nâz olur bîgâne olmaz şîve çeşmine
Böyle nâz ü şîveden hâlî iken ammâ yine
Bakmağa tâkat getürmez kimse bir dem çeşmine
Yalınız Cevrî değil meftûn ü senin
Beste dünyâ zülfüne âlem çeşmine
1Bakışın sürekli gözüne yâr ve yoldaş olmasa
2Fitne ülkesi bütünüyle gözüne teslim olmazdı.
3O fitne uyandıran bakışa binlerce aferin!
4Sihir sanatını hem gamzene hem gözüne öğretir.
5Aşkın gizli sarayında gözün nasıl huzur bulabilir?
6Naz gözüne yabancı olur; işve de ona mahrem olamaz.
7Böyle naz ve işveden yoksunken bile
8Kimse bir an gözüne bakmaya dayanamaz.
9Senin yüzünden yalnız Cevrî tutulmuş ve perişan değildir.
10Dünya saçına bağlanmış, bütün âlem gözüne gönül hastasıdır.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Cevrî İbrâhîm Çelebi adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel, sevgilinin gözünü fitne ülkesinin hükümdarı ve sihir sanatının öğretmeni yapar. Aşkın gizli sarayında gözün huzursuzluğu, nazın yabancı ve işvenin mahrem olamamasıyla açıklanır. Son beyitte mahlasın yargısı ikinci dizeye taşar: esir olan yalnız Cevrî değil, saç ve göz karşısındaki bütün dünyadır.