Olmasa gonca-i la'li gül-i destâr-ı neşât
Gazel, neşeyi dudak goncası, şarap dalgası, pazar, dolu kadeh ve sarık gülü imgeleriyle dolaştırır; fakat ümitsiz gönül ve riya ehli bu sevince gölge düşürür. Hikmet’in kapanışı, dünya bahçesindeki hazan kederini neşe süsüne çevirmeyi reddeder.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Olmasa gonca-i la'li gül-i destâr-ı neşât
Dile her bir olur târ-ı neşât
Gam-furûş olmağa âteş gibi gitti rindân
Var gibi mey-kedede ger mey-i bâzâr-ı neşât
Dil-i olamaz neşe-ver-i neyl-i ümîd
Nüh felek olsa dahi sâgar-ı ser-şâr-ı neşât
Âlem-i neşede bir aksi olur sûr-ı sahbâ
Yorulur kadd-i dil oldukça -ı neşât
Penbe-i ser ile -i mînâ-yı şarâb
Oldu gül-gûne-zen-i safha-i ruhsâr-ı neşât
Mihr-i âlem germ ise de ehl-i riyâ görünür
Zıll-ı tîre-nümâ sâye-i dîvâr-ı neşât
Bâğ-ı dehrin gül-i endûh-ı hazânın Hikmet
Eylemez dest-i emel zîver-i destâr-ı neşât
1Lâl dudağının goncası neşe sarığının gülü olmasa,
2şarap dalgasının her damarı gönle neşe teli olur.
3Rintler gam satmak için ateş gibi gittiler;
4sanki meyhanede neşe şarabının pazarı varmış gibi.
5Ümitsiz gönül, umuda erişmenin neşesini veremez;
6dokuz felek neşeyle dolu bir kadeh olsa bile.
7Neşe âleminde şarap eğlencesinin bir yansıması olur;
8gönlün boyu neşe yüküyle ağırlaştıkça yorulur.
9Başındaki pamukla şarap sürahisinin süsleyicisi,
10neşe yanağının sayfasına gül rengi sürmüş oldu.
11Dünya güneşi sıcak olsa da riya ehli görünür;
12neşe duvarının gölgesi karanlık görünüşlüdür.
13Hikmet, dünya bahçesinin hazanındaki keder gülünü
14arzu eli neşe sarığına süs yapmaz.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Neşât redifi ilk bakışta coşkulu bir meyhane kurarken her beyitte ağırlık, ümitsizlik veya gölgeyle sınanır. Şarap sürahisine makyaj yapan pamuk ve yanağa sürülen gül rengi, sevincin hazırlanmış bir yüz olabileceğini; son beyit ise kederin kolayca süse dönüşmeyeceğini anlatır.