DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Pâ-be-zîr-dâmen ü serdir girîbân-ı ferâğ
gazel · 19. yüzyıl

Pâ-be-zîr-dâmen ü serdir girîbân-ı ferâğ

Şiir inzivada bulunan maksat izini bahçeye taşır: seher yeliyle eğilen gül fidanı, goncayı tanıyan sâkî ve sunulan kadeh aynı sahneyi kurar. Talihin karanlığı yıldızlarla bile açılmaz; yara mumu yanmadan neyin ezgisi aydınlanmaz. Pervanenin ateşi taç olur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Pâ-be-zîr-dâmen ü serdir girîbân-ı ferâğ

    Kâbe-i maksûda buldum sürâğ

    Meyl eder sâkî sabâdan gül-nihâlin gûyâ

    Sîh-i goncanın destiyle sundukça ayağ

    Tâliim tâb-ı mahşer renk olmaz yine

    Etse her ahter fürûzân meşal-i hadd-i çerâğ

    Gonceler dil-nâ değil sad aşk u bülbül-zâr iken

    Olalı nüzhet-serây-ı hân-ı bağ

    Sâzî-i aşk iledir -ı ehl-i hevâ

    Nağme-i ney renk olmaz yakmadıkça em-i dağ

    Herkese devlet-fezâ-yı saltanat dil-hâhıdır

    Efser gider ser-i pervâneye nâr-ı çerâğ

    Men-i şeb-gerdenin ilmâ kadar âşinâ

    Ey şeh-i iklîm-i işve dîdeye olmaz yasâğ

    Hâk-i mûgân Kâbe-i hüsnün etmeğe

    Mezheb-i uşşâka bir vechile yoktur yâsağ

    1Ferahlığın yakası, eteği ve başı ayak altındadır;

    2maksat Kâbe’sinin izini inziva hazinesinde buldum.

    3Gül fidanının sâkîsi sanki seher yelinden yana eğilir;

    4goncayı tanıyan sâkî eliyle kadehi sundukça.

    5Talihim mahşerin sıcağına kadar yine renklenmez;

    6her yıldız, kandilin sınırında bir meşale gibi parlasa da.

    7Goncalar gönül incitmez değil; yüz aşk ve bülbül inlerken,

    8bağın köşkü gamlı bir gezinti yerine dönüştüğünden beri.

    9Heves ehlinin nefesine eşlik eden, aşk sazıdır;

    10yara mumu yanmadıkça neyin ezgisi aydınlanmaz.

    11Herkesin gönlünün istediği saltanat, devleti artırandır;

    12oysa kandil ateşi kelebeğin başına taç geçirir.

    13Gece dolaşan ben, bir parıltı kadar aşinayım;

    14ey işve ülkesinin şahı, göze yasak konmaz.

    15Mugların toprağı, güzellik Kâbe’sine kara örtü çekmek için vardır;

    16âşıkların mezhebinde buna hiçbir yönden yasak yoktur.

    Ferâğ ve inziva içe çekilmeyi, sâkî ile bahçe dışa açılmayı gösterir. Onarılan dizelerde ham “sîh” ve “em” yer tutucuları kaldırılmış; piksel ve karşı tanığın desteklediği sâkî–kadeh ile yara mumu–ney ilişkileri doğal Türkçeyle aynı dize sahipliğinde kurulmuştur.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirRuhunda kıble-gâh-ı kıble-gâh-ı mübtelâdır hattŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

genc-i uzletten

inziva hazinesinden

gam-zede

gam vurmuş

dem-sâz

nefes ve ses arkadaşı

siyah-pûş

kara örtü giydiren

zîr dâmen serdir

Ferahlığın yakası, eteği ve başı ayak altındadır

dâmen serdir girîbân

Ferahlığın yakası, eteği ve başı ayak altındadır