DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Ruhunda kıble-gâh-ı kıble-gâh-ı mübtelâdır hatt
gazel · 19. yüzyıl

Ruhunda kıble-gâh-ı kıble-gâh-ı mübtelâdır hatt

Şiir, sevgilinin yanağındaki ayva tüylerini Kâbe örtüsü, dolunay hâlesi, minare kıyısı, iki mısra ve güzellik ülkesinin karaltısı olarak betimler. Son beyitte Ârif, bu siyahlığı kendi kara bahtının gölgesiyle ilişkilendirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Ruhunda kıble-gâh-ı kıble-gâh-ı mübtelâdır hatt

    Firâz-ı Kâbe-i hüsnün -ı safâdır hatt

    Rûy-ı âlem-firûzı bedr-i tâbân-ı tebessümdür

    İdâre-i nûr anı hâle-i hüsn-i bahâdır hatt

    Çü ıtlâk etmeğe Hârût-ı efsûnu

    Ruhundan der-kenârı şâhid-i mînâra adır hatt

    Dü mısrâdır nevâ-yı tesiriyle lal-i lebin gûyâ

    Muayyen vasf-ı meyde manâ-yı rengîn edâdır hatt

    Nigâh-ı hasretim geşt etti -i ruhsârın

    Kenâr-ı mülk-i hüsnünde sevâd-ı nâ-peydâdır hatt

    Sevâd-ı sâye-i baht-ı siyâhım aksidir Ârif

    ol mehin rûyunda sanma rû-nümâdır hatt

    1Yanağında ayva tüyleri, tutkunların kıblegâhıdır;

    2güzellik Kâbe’sinin tepesinde safa giymiş kara örtüdür ayva tüyleri.

    3Dünyayı aydınlatan yüzü, tebessüm eden parlak dolunaydır;

    4onu çevreleyen nur halkası, güzelliğin değeridir: ayva tüyleri.

    5Çene altından Hârût’un büyüsünü serbest bırakmak için,

    6yanağının kıyısında minareyi andıran bir tanıktır ayva tüyleri.

    7Lâl dudağın, etkili ezgisiyle konuşan iki mısradır;

    8şarap tasvirinde belirgin, renkli anlamlı bir edadır ayva tüyleri.

    9Hasretli bakışım yanağının çevresini baştan başa dolaştı;

    10güzellik ülkesinin kıyısında görünmez bir karaltıdır ayva tüyleri.

    11Ey Ârif, kara bahtımın gölge karaltısının yansımasıdır;

    12o ay yüzünde benek gibi belirdiğini sanma: ayva tüyleridir.

    Hatt redifi yüzün çevresinde hem kutsal hem yazısal bir sınır kurar. Kıble ve Kâbe imgeleri âşığın yönelişini, iki mısra benzetmesi dudağın konuşmasını, karaltı ve gölge ise şairin bahtıyla sevgilinin yüzü arasındaki yansımayı görünür kılar.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirSa’y ile olsa idi neyl-i merâmŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

siyeh-pûş

kara örtü giymiş

gabgabdan

çene altından

gird-â-gird

çepeçevre

Kelef-veş

benek gibi

Ruhunda kıble gâh

Yanağında ayva tüyleri, tutkunların kıblegâhıdır

kıble gâh kıble

Yanağında ayva tüyleri, tutkunların kıblegâhıdır