Sa’y ile olsa idi neyl-i merâm
Şair, yalnız çabayla herkesin muradına eremeyeceğini söyler; kadehin neşesi sonunda ağlamaya döner. Sebepsiz gülüş ve çok konuşma bir rahatsızlık belirtisidir; yetim malına uzanan şiddet ise nice yapıyı yıkmıştır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Sa’y
Kimse kalmazdı cihânda
Keyfi âhir seni giryân eyler
Neşe-bahş olsa dahi hande-i câm
İllet-i hâle eyler
Bî-sebeb hande vü teksîr-i kelâm
Nice bin neyi vîrân etti
Şiddet-i hâdime-i
1Murada ermek yalnız çalışmakla olsaydı
2Dünyada hiç kimse muratsız kalmazdı.
3Onun keyfi sonunda seni ağlatır,
4kadehin gülüşü neşe verse bile.
5İçinde bulunulan rahatsızlığa işaret eder,
6sebepsiz gülmek ve sözü çoğaltmak.
7Nice bin şeyi yıkıp viran etti,
8yetim malına yönelik şiddetli saldırı.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Dört beyit, başarı, haz, davranış ve ahlâk alanlarında kısa hükümler verir. İlk beyitte iradenin sınırı; ikincide hazzın geçiciliği; üçüncüde ölçüsüz sözün belirtisel oluşu; son beyitte yetim malının yol açtığı ağır toplumsal yıkım öne çıkar.