Pâymâl eyleme gîysû-yı abîr-efşânın
Gazel saç, çiy, gül ve serviyi sevgilinin güzellik unsurlarına dönüştürür; kirpik ayva tüyü remli içinde âşığın derdini görüp ölüm hükmünü gamzenin kılıcına bağlar, şafak da âhın tokadıyla kanlanır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Pâymâl eyleme
Kuyruğun basma nigârâ
Jâleler taktı kulağına anın
Oldu gül o ruh-ı zîbânın
Anmadım hîç günâhın yine yudun taradın
Yazuğu boynuna ol hatt-ı abîr efşânın
Serv-i bağın tütünü göklere olmazdı direk
Yanmasa nâr-ı gamından o kad-i bâlânın
görüb derdimi gamzenle benim
Tîğden ola bunun katli dedi müjgânın
Sûzen etti müjesin bülbüli şeydâ tâ kim
Ayağından çıkara hârı gül-i ra’nânın
Gonca tıflını belinletti sadâ-yı bülbül
Ağzın açub tükürürse nola şebnem anın
Emriyâ sanma şafak sille-i âh ile seher
Yüzünü kana yudu
1Amber kokusu saçan saçını ayaklar altında çiğnetme;
2ey güzel, uyuyan ejderhanın kuyruğuna basma.
3Çiy taneleri onun kulağına Necef incileri taktı;
4gül, o güzel yanağın halka takmış kulu oldu.
5Hiçbir günahını anmadım; yine de onu yıkayıp taradın;
6vebal, amber kokusu saçan o ayva tüyünün boynuna olsun.
7Bahçedeki servinin dumanı göklere direk olmazdı,
8o uzun boylunun gam ateşiyle yanmasa.
9Kirpiğin, ayva tüyü remli içinde benim derdimi görüp
10gamzene, “Bunun ölümü kılıçla olsun,” dedi.
11Deli bülbül kirpiğini iğne yaptı ki
12güzel gülün ayağındaki dikeni çıkarsın.
13Bülbülün sesi gonca çocuğunu öylesine korkuttu ki
14ağzını açıp tükürse, üzerindeki çiyine şaşılmaz.
15Ey Emrî, şafak sanma: sabah vakti âhın tokadıyla
16dünyayı süsleyen güneş yüzünü kana yıkadı.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Emrî (Edirneli) adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Saç amber kokulu güzellik ve uyuyan ejderhadır; çiy küpe, gül kul, servi duman olur. Dokuzuncu beyitte söyleyen kirpiktir: ayva tüyü remli içinde derdi görür ve gamzeye, âşığın ölümünün kılıçla olmasını söyler. Böylece kirpik, gamze ve kılıç rolleri birbirine karışmaz. Kapanışta şafağın kızıllığı âhın tokadıyla kanlanan güneş yüzüne dönüşür.