Penek kazasında bağlar seyrinde

Penek bağlarında görülen kınalı gelin, kırmızı örtüsü, servi boyu ve nazlı yürüyüşüyle anlatılır. Bülbülün bile gülü terk etmesine yol açan bu güzellik, şairi ela gözle yakar; gelinin nazla bağlardan ayrılışı ve tatlı konuşması şiirin sonuna kadar sürer.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Penek kazasında bağlar seyrinde

   Bir gelin seyrettim eller kınalı

   1Penek kazasında bağları gezerken,

   2Elleri kınalı bir gelin gördüm.

   Yer adıyla açılan şiir, güzelliği soyut bir masala değil Penek’in gerçek bağ gezisine yerleştirir. Kınalı eller gelinin toplumsal durumunu ve karşılaşma anındaki canlı rengi ilk bakışta bildirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Al ihram örtünmüş servi kamette

   Yakışmış o boya beller kınalı

   1Kırmızı örtü örtünmüş, servi boyluydu.

   2Kınalı beller o boya yakışmıştı.

   Kırmızı ihram servi boyu renk ve biçimde öne çıkarırken ikinci dize baskıdaki ‘beller kınalı’ yüzeyini doğrudan korur. Kına ellere sessizce taşınmaz; gelinin beli ve bütün görünüşü törensel bir renk uyumu içinde sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nazlısın nazenin hangi can için

   Münasipsin vezir için han için

   1Nazlı ve narinsin; hangi can için süslendin?

   2Bir vezire ya da hana uygunsun.

   ‘Hangi can için’ sorusu gelinin süslenişine bir muhatap arar; vezir ve han anılması güzelliğin yüksek mevkiye yaraştığı övgüsüdür. Şair kendisini açıkça aday göstermeden hayranlığını büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bülbül terkeylemiş gülü sen için

   Her kadem bastıkça yerler kınalı

   1Bülbül senin için gülü terk etmiş.

   2Her adım attığında yerler kınalanıyor.

   Bülbülün gülü terk etmesi geleneksel güzellik ölçüsünün değiştiğini gösterir. Gelinin her adımda yeri kınalaması, elindeki rengin bütün çevreye yayıldığı abartılı ve hareketli bir görüntüdür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   SÜMMANÎ matetti şirin sözile

   Yaktı beni yârim elâ göz ile

   1Sümmânî tatlı sözüyle onu övdü.

   2Sevgilim ela gözüyle beni yaktı.

   Sümmânî mahlasını övgü fiiliyle birlikte söylerken şiirin kendi işini de tarif eder. Ela gözün yakması, tatlı sözün yumuşaklığına karşı sevgilinin bakışında bulunan güçlü ve acı verici etkidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bağlardan azmetmiş yüz bin naz ile

   Tekellüm danışır diller kınalı

   1Bağlardan yüz bin nazla ayrılmış.

   2Konuşan dilleri bile kınalı gibidir.

   Gelinin bağlardan yüz bin nazla ayrılması karşılaşmayı bitirir, fakat tekellüm eden dilin kınalı oluşu renk imgesini söze taşır. Böylece kına elden yere, son olarak da sevgilinin konuşmasına yayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle