Râh-ı aşka sülûk müşkil imiş

Aynı redifi beş kez tekrarlayarak aşk yolunu, devlet kapısını ve sabrı tek bir sıfatın altında toplayan kısa gazel: her şey ‘müşkil imiş’.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Râh-ı aşka sülûk müşkil imiş

   İntisâb-ı mülûk müşkil imiş

   1Aşk yoluna girmek zormuş.

   2Hükümdarlara bağlanmak zormuş.

   İki yol yan yana konuyor: biri gönlün, öteki sarayın. ‘-mış’ eki ikisini de sonradan öğrenilmiş bir bilgi yapıyor; şair uyarmıyor, itiraf ediyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sanma âsân tarîk-i vahdeti sen

   Şübehât ü şükûk müşkil imiş

   1Birlik yolunu kolay sanma.

   2Şüpheler ve kuşkular zormuş.

   Zorluk yolun uzunluğunda değil, yürüyenin kafasının içinde duruyor. Vahdet iddiası tek bir soruyla sarsıldığı için asıl engel dışarıda değil zihnin kendisinde kuruluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nâz-ı sultân niyâz-ı bî-sâmân

   Kâr-ı ümmîd-i bûk müşkil imiş

   1Sultanın nazı, düzensiz yalvarış.

   2Boş bir umuda bel bağlamak zormuş.

   Nâz ile niyaz klasik şiirin dengeli çiftidir; burada denge bozuk. Bir taraf nazlanırken öteki tarafın yalvarışı ‘bî-sâmân’, yani derlenip toplanamamış hâlde.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yûsuf-ı aşkı pîrezeden sor

   Zillet-i kesb-i dûk müşkil imiş

   1Aşkın Yûsuf’unu kocakarıya sor.

   2İğ eğirerek geçinmenin aşağılanması zormuş.

   Kıssada kocakarı, Yûsuf’u satın almak için eğirdiği ipliği getirir. Gâlib gülünç bulunan bu sahneyi ciddiye alıp yoksulun ısrarını aşkın ölçüsü yapıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cân gerân ü zamân sebük Gâlib

   Sür’at-i leng ü lûk müşkil imiş

   1Gâlib, can ağır, zaman hafif.

   2Topalın ve aksağın hızlanması zormuş.

   Can ağırlaşırken zamanın hafiflemesi, geride kalma duygusunu iki yönden kuruyor. Son dize şairi topal bir yürüyüşe yerleştiriyor; yol devam ediyor ama adım yetişmiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle