Sabahtan Uğradım Ben Bir Güzele

Sabah karşılaşılan kadını sürme, saç, nergis, elma, selvi ve gonca benzetmeleriyle betimler; sonunda verilen çevreyi bir yakınlık işaretine dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sabahtan uğradım ben bir güzele

   Ala gözlerine sürmeler çekmiş

   Taramış zülfünü dökmüş bir yana

   Salıvermiş ince belin üstüne

   1Sabahleyin bir güzele uğradım

   2Ela gözlerine sürme çekmiş

   3Saçını tarayıp bir yana dökmüş

   4İnce belinin üstüne salıvermiş

   Sabah karşılaşması göz, sürme, saç ve ince bel üzerinden kurulmuş ayrıntılı bir portreye dönüşür. Saçın taranıp bel üzerine bırakılması hareketi dörtlüğü tamamlar; betimleme tarihsel güzellik kalıplarını aktarırken bedeni seyir nesnesi yapan yönü eleştirel mesafeyle okunur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir hoş bir hoş durur eda naz gibi

   Arkasında saçı tel tel saz gibi

   Has bahçe içinde top nergis gibi

   Karalar mı geydin alın üstüne

   1Edası naz gibi pek hoş durur

   2Arkasındaki saçları saz telleri gibidir

   3Seçkin bir bahçedeki top nergis gibidir

   4Alnının üstüne siyahlar mı giydin?

   Saz teli ve top nergis benzetmeleri saçın çizgisini ve bedenin duruşunu görsel bir düzene sokar. ‘Karalar mı giydin’ sorusu alnın üstündeki koyu saçı giysi gibi düşünür; modern karşılık bu benzetmeyi gerçek bir kıyafet iddiasına çevirmeden korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Alma alma yanakları al gibi

   Boyu uzar gider selvi dal gibi

   Seherde açılan gonca gül gibi

   Sandım kan damlamış karın üstüne

   1Elma gibi yanakları kıpkırmızıdır

   2Boyu selvi dalı gibi uzanır

   3Seherde açılan gonca gül gibidir

   4Karın üstüne kan damlamış sandım

   Elma, selvi ve gonca gül kırmızı yanak, uzun boy ve tazelik için sıralanır. Kar üstündeki kan görüntüsü kırmızı ile beyaz karşıtlığını en keskin noktaya taşır; söz kadın bedenini doğa nesneleriyle ölçen tarihsel bakışın parçasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Çıka çıka çıktım yoluna vardım

   Verdiği çevreyi koluma sardım

   Uğruna ölümü gözüme aldım

   Divanına durdum yolun üstüne

   1Çıka çıka yoluna vardım

   2Verdiği yazmayı koluma sardım

   3Onun uğruna ölümü göze aldım

   4Yolun üstünde huzurunda durdum

   Son dörtlük seyri armağan ve huzura çıkma düzeyine getirir: çevre kola sarılır, konuşan ölüm riskini dile getirir ve sevgilinin önünde durur. Yinelenen ‘çıka çıka’ hareketi kaynakta yönünü açıklamadığı için günümüz Türkçesinde fiziksel yükseliş diye kesinleştirilmez; ‘divan’ sevgilinin yargılayıcı makamını çağrıştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle