Śāĥibü’l-ħayrāt olan Maĥmūd Paşa-yı velį

Mahmûd Paşa'nın yaptırdığı Taşlık Camii'nin deprem sonrası Sultan Mustafa emriyle yenilenmesi 1174 yılında tarihlenir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Śāĥibü’l-ħayrāt olan Maĥmūd Paşa-yı velį

   Eyledi bu cāmiǾi bünyād ile kesb-i duǾā

   1Hayırlar sahibi saygın Mahmûd Paşa,

   2bu camiyi kurup dua kazandı.

   Taşlık Camii'nin ilk kurucusu Mahmûd Paşa, ‘hayırlar sahibi’ sıfatıyla anılır. Camiyi kurarak dua kazanması, mimari eseri yalnız bir bina değil, kurucusunun adına sürekli hayır ve toplumsal hatırlanma üreten bir vakıf eylemi olarak çerçeveler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çok zamān maǾmūr olup Ǿālemde bir gün Ǿāķibet

   Zelzeleyle münhedem olmışdı bā-ĥükm-i ķażā

   1Uzun zaman bayındır kaldı; sonunda bir gün,

   2kader hükmüyle depremde yıkıldı.

   Uzun süre bayındır kalan caminin bir gün depremle yıkılması, insan yapısının zamana ve doğa olayına açık olduğunu gösterir. ‘Kaza hükmü’ ifadesi tarihsel dinî dili korur; fiziksel neden olarak ise metin açıkça zelzeleyi belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Eyledi taǾmįr ile tavanı sulŧān-ı zamān

   Ħayr ile tā kim cihānda nām-ı şānı yād ola

   1Çağın sultanı tavanını onarttı;

   2böylece adı dünyada hayırla anılsın.

   Çağın sultanı caminin tavanını onartır; yenileme emri hükümdarın kamusal hayır işi olarak sunulur. Adının dünyada hayırla anılması dileği, ilk kurucunun dua kazanmasıyla paralellik kurarak iki inşa dönemini aynı hayır hafızasında birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Edrine ķāđısına idüp sipāriş ol daħį

   Śarf-ı himmet eyleyüp itdi anı aǾlā binā

   1Edirne kadısına buyurdu; o da,

   2gayret harcayıp onu yüce bir yapı yaptı.

   Sultanın Edirne kadısına verdiği sipariş, onarımın idarî zincirini gösterir. Kadı emri gayretle uygulayıp camiyi üstün bir yapıya dönüştürür; böylece beyit kararı veren hükümdarla yapımı gerçekleştiren yerel görevliyi birbirinden ayırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   DāǾiyān-ı devletinden didi tārįħin Nažįr

   Yapdı Ŧaşlık cāmiǾin lûŧfıyla sulŧān Muśŧafā

   1Devlet duacılarından Nazîr tarihini söyledi:

   2Sultan Mustafa lütfuyla Taşlık Camii'ni yaptırdı.

   Nazîr kendisini devletin duacıları arasına yerleştirerek tarih dizesini söyler. Kapanış, karmaşık yapı tarihini Taşlık Camii, Sultan Mustafa ve onun lütfuyla yaptırma fiilinde toplar; Mahmûd Paşa'nın ilk kuruculuğu ise önceki beyitlerde açıkça korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle