Sâkî getür ol bâde-i engûru seherde
Şair seher vakti sâkîden üzüm şarabını billur kadehe doldurmasını ister; sevgilinin yokluğunda neşe kalmadığını, gamın mey ve sazla dağıldığını söyler, mahmur gözü ağlatmama uyarısı yapar ve Ömer’in Mâhur makamındaki nağmesini anar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Sâkî getür ol seherde
Doldur içelim seherde
1Sâkî, seher vakti o üzüm şarabını getir;
2billur kadehi doldur da içelim.
- 2
Sen olmayıcak tende eseri yok
Gel gel göreyim ey gözümün nûru seherde
1Sen olmayınca bedende sevincin izi yok;
2gel, gel de seni göreyim ey gözümün nuru, seher vakti.
Bedendeki sevincin kaynağı şarap değil doğrudan sevgilinin varlığıdır; o yoksa sürurdan iz kalmaz. Tekrarlanan ‘gel’ sözü özlemi aceleye çevirir, ‘gözümün nuru’ hitabı da sevgiliyi görmenin hem nesnesi hem koşulu yapar.
- 3
Mey olmasa ney olmasa def’olmaz ebed gam
Kim dinler idi ü tanbûru seherde
1Şarap ve ney olmasa gam sonsuza dek dağılmaz;
2seher vakti peşrevi ve tamburu kim dinlerdi?
Mey, ney, peşrev ve tambur aynı ses çevresinde toplanır; gamın dağılması hem içkiye hem müziğe bağlanır. İkinci soru, seherde bu eserleri dinletecek dinleyicinin meclis olmadan bulunmayacağını söyleyerek topluluk boyutunu açar.
- 4
Billâhi meyi meykedeyi garka verir hep
Ağlatma sakın seherde
1Vallahi şarabı da meyhaneyi de bütünüyle suya boğar;
2seher vakti o mahmur gözü sakın ağlatma.
İlk dizede suya boğma eyleminin öznesi yüzeyde açıkça adlandırılmadığı için modern satır yeni bir fail eklemez. Ardından mahmur gözün ağlatılmaması istenir; gözyaşı ile meyhane taşkını arasındaki bağ olasıdır, fakat kesin neden diye kurulmaz.
- 5
Beş beyt ile yârâna nevâ nâlelerinden
Dinletti [Ö]mer seherde
1Ömer, beş beyitle dostlara iniltilerinden bir ezgi
2dinletti: Seher vakti Mâhur makamının nağmesini.
Mahlasın ilk harfi kaynakta köşeli ayraçla onarılmıştır; modern yorum bu restorasyonu görünmez bir kesinliğe dönüştürmez. Beş beyitlik şiir, Ömer’in iniltisini Mâhur makamında dostlara dinlettiği bir seher icrası olarak kendisini tanımlar.
Metnin kaynağı
Ergun 1936 şiir No.171 Âşık Ömer bölümündedir; mahlasın ilk glifi hasarlı olduğu ve [Ö] açık editoryal restorasyonla verildiği için atıf ihtiyatla “kuvvetle muhtemel” düzeyinde tutuldu.
Atıf kanıtını aç ↗Sadeddin Nüzhet Ergun, Âşık Ömer: Hayatı ve Şiirleri (1936), şiir No.171, PDF 185; 5 iki dizelik birim/10 dize. Tarama yalnız kanıt olarak bağlandı ve yeniden dağıtılmadı. İçerik aparatı: L10 “[Ö]mer” — Mahlasın ilk glifi tarama/yüzey hasarlı; Ö açık restorasyon olarak köşeli ayraçta verildi.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Salınup seyran yerineÂşık Ömer · Şiir→
Seher, geceden güne geçilen sakin saatken şiirde içki meclisinin başlangıcına dönüşür. Sâkîye yönelen iki buyruk, üzüm şarabını billur kadehle birleştirir; parlak kap ve içindeki içki, sabah ışığıyla görsel bir bütün kurar.