Şâm-ı firkat dem-i eyyâm-ı visâl it gice geç

‘Gice geç’ redifli gazel, ayrılık karanlığını gizli bir yolculuk ve kavuşma ümidiyle aşar; âşığı değişkenlikten tek renkliliğe çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şâm-ı firkat dem-i eyyâm-ı visâl it gice geç

   Şefk-âsâ o karanlıkda var el it gice geç

   1Ayrılık akşamını kavuşma günlerinin vaktine çevir; gece geç.

   2Şefkat gösterircesine o karanlıkta yürü, el salla; gece geç.

   Geceye ayrılık akşamını kavuşma günlerinin vaktine çevirmesi ve karanlıkta şefkat gösterircesine ilerleyip el sallaması söylenir. ‘Gice geç’ hem zamana hitap hem gizli hareket buyruğudur. Karanlık düşman değil visale açılabilecek örtü hâline gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kîl ü kâl haber-i hat ile dil-rîş olma

   Müjde zımn-ı vuslatda hayâl it gice geç

   1Ayva tüyü haberinin dedikodusuyla gönlünü yaralama.

   2Kavuşmanın içindeki müjdeyi hayal et; gece geç.

   Ayva tüyü haberinin söz kalabalığıyla gönlü yaralamak yerine kavuşma içindeki müjdeyi hayal etmek gerekir. Dış dedikodu ile iç umut karşılaştırılır. Şair kesin bir buluşma haberi vermiyor; yalnız karanlıkta ilerlemek için hayali teselli kaynağı yapıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Saña ol nev-hatt-ı nâzende katı incinmiş

   Gündüzüñ varmağı ol semte muhâl it gice geç

   1O yeni ayva tüylü nazlı güzel sana çok gücenmiş.

   2Gündüz o yöne gitmek imkânsızdır; gece geç.

   Yüzünde yeni tüyler beliren nazlı sevgili konuşana çok gücenmiştir; bu yüzden gündüz onun semtine gitmek imkânsız, gece geçmek gerekir. Gecenin gizleyiciliği toplumsal ve duygusal engeli aşar. Yolculuk sevgilinin rızasını garanti etmez, yalnız yaklaşma fırsatı verir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Reng-i rû virme televvünlere sen yek-reng ol

   Ya‘nî eyyâmıñı hem-reng-i leyâl it gice geç

   1Değişkenliklere yüz verme; sen tek renk ol.

   2Yani günlerini gecelerinle aynı renge boya; gece geç.

   Değişken renklere yüz vermeyip tek renk olmak, günleri gecelerle aynı renge boyamak öğütlenir. Yek-renglik sadakat ve tutarlılık, gece rengi ise gizli aşk hâlidir. Şair gündüzü aydınlatmak yerine kendi zamanını ayrılığın karanlığıyla uyumlu kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Pâs-bân ol ser-i kûyunda o mâhuñ Kânî

   Şu zemînde dil-i hurşîdi misâl it gice geç

   1Ey Kânî, o ay yüzlünün mahallesinde bekçi ol.

   2Bu zeminde güneş gönlünü örnek yap; gece geç.

   Kânî ay yüzlü sevgilinin mahallesinde bekçilik etmeli ve bu şiir zemininde güneş gönlünü örnek göstermelidir. Gece içinde güneş taşıyan gönül, karanlığa karşı iç ışık olur. Bekçi rolü sahiplik değil sabırla eşiği koruma ve görünmeden hizmet etme anlamı taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle