Ebr-i müjem ayağuña gevher-nisârdur

Kirpik bulutundan saçılan gözyaşı cevhere, gönül aynaya dönüşür; ayrılık zehri karşısında kavuşma umudu korunur ve son beyit sevgiliyi kazanmayı talihe bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ebr-i müjem ayağuña gevher-nisârdur

   Mir’ât-ı dil cemâlüñe âyîne-dârdur

   1Kirpiğimin bulutu ayağına cevherler saçar;

   2Gönül aynası güzelliğine ayna tutar.

   Kirpikler bulut, gözyaşları da bu buluttan sevgilinin ayağına saçılan cevherlerdir. İkinci dizede gönül ayrıca ayna olur ve sevgilinin cemalini yansıtır. Âşığın iki iç organı, biri değer sunan diğeri güzelliği gösteren hizmet araçlarına dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dil hânesine kılsa hayâlüñ şehi nüzûl

   Yüzüm bisâtı ayağına zer-nigârdur

   1Hayalinin padişahı gönül evine inse

   2Yüzümün yaygısı ayağının altında altın işlemeli olur.

   Sevgilinin hayali gönül evine inen bir hükümdar gibi karşılanır. Âşığın yüzü onun ayağı altına serilen bisât, gözyaşının parıltısı da bu yaygının altın nakşıdır. Nüzûl ile hizmet düzeni, zihinsel bir görüntüyü görkemli saray kabulüne çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zehr-i firâk gerçi dili haste eyledi

   Vasluñ şerâbına yine ümmîd-vârdur

   1Ayrılık zehri gönlü gerçi hasta etti;

   2Yine de kavuşma şarabından ümitlidir.

   Ayrılık zehir, kavuşma ise şarap olarak birbirine karşı konur. Zehir gönlü hasta etmiş olsa da şarap beklentisi ortadan kalkmaz. ‘Yine’ sözü, mevcut acıya rağmen umudun yenilendiğini gösterir; âşık şifayı doğrudan vuslatın sarhoşluğunda arar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cânum ümîdvâr-durur tîğ-i gamzeñe

   Gözüm izüñ türâbına pür-intizârdur

   1Canım, yan bakışının kılıcını umutla bekler;

   2Gözüm, ayak izinin toprağını özlemle bekler.

   Can, sevgilinin gamze kılıcından yara almayı ümit ederken göz onun ayak izinin toprağını bekler. Normalde korkulacak silah ve değersiz sayılacak toprak, aşk düzeninde arzulanan bağışlara dönüşür. İki beden unsuru farklı biçimlerde aynı teslimiyeti yaşar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bî-ihtiyâr yârini kendüye râm ider

   ‘Avnî anuñ ki tâli‘i vü bahtı yârdur

   1Sevgilisini kendiliğinden kendine bağlar

   2Ey Avnî, talihi ve bahtı yaver olan kişi.

   İkinci dize özneyi tamamlar: talihi ve bahtı yâr olan kişi, sevgilisini bî-ihtiyâr biçimde kendine râm eder. Buradaki bî-ihtiyâr kişinin sonucu istemediğini değil, sevgilinin baskı ve zorlama olmadan kendiliğinden yönelişini anlatır; yâr sözü sevgili ile yaver talih arasında kelime oyunu kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle