Sofi, bizi niçin ayıplarsınız?

Kâtib, Bektaşîleri ayıplayan sofiye karşı Hakk’a yöneliş, ahlaki sakınma, birlik, gönül Kâbesi ve mürşit önündeki tövbeyi savunur. İnancın ölçüsünü dış görünüşten iç temizliğe taşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sofi bizi niçün ta’n edersiniz

   Hak’kı bilmek midir suçumuz bizim

   Tersâ gibi büte baş eğmeyiz biz

   Yoktur Menâtımız haçımız bizim

   1Sofi, bizi niçin ayıplarsınız?

   2Hakk’ı bilmek bizim suçumuz mudur?

   3Hristiyan gibi puta baş eğmeyiz;

   4Bizim Menât’ımız da haçımız da yoktur.

   Kâtib doğrudan sofiye seslenip ayıplamanın gerekçesini sorar. Hakk’ı bilme iddiasını put, Menât ve haç karşısında konumlandırması, topluluğun inancını dışarıdan yöneltilen suçlamaya karşı savunur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Haramdan zinâdan koğdan kaçarız

   Hak’ka doğru menzil menzil göçeriz

   Can baş meydanında serden geçeriz

   Kurbana lâyıktır koçumuz bizim

   1Haramdan, zinadan ve dedikodudan kaçarız;

   2Hakk’a doğru konak konak göçeriz.

   3Can ve baş meydanında başımızdan geçeriz;

   4Bizim koçumuz kurbana layıktır.

   Ahlaki kaçınma, Hakk’a doğru göç ve meydanda candan vazgeçme aynı yürüyüşün basamaklarıdır. Kurbanlık koç imgesi, yalnız hayvanı değil yolcunun kendi canını ortaya koyma kararlılığını taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sırr-ı Bektâşî’yiz ayrı değiliz

   Heman sağ gezeriz sayrı değiliz

   Birlikteyiz ayrı gayrı değiliz

   Bir kimse sayılur üçümüz bizim

   1Biz Bektaşî sırrıyız, ayrı değiliz;

   2Yalnız sağ gezeriz, hasta değiliz.

   3Birlikteyiz; ayrı gayrı değiliz;

   4Bizim üçümüz bir kişi sayılır.

   Bu kıta ayrılık suçlamasına birlik diliyle cevap verir. “Üçümüz bir kişi” sözü sayısal bir bilmece olmaktan çok topluluğun birbirinden kopmayan canlar olarak kendini kavrayışını dile getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kırkımızı bir kıl ile yederler

   Azm eyleyüb Hak’dan yana giderler

   Gönül Kâ’besini tavâf ederler

   Günde yüz bin kerre haccımız bizim

   1Kırkımızı bir kılla yönlendirirler;

   2Azmedip Hakk’a doğru giderler.

   3Gönül Kâbesi’ni tavaf ederler;

   4Bizim haccımız günde yüz bin keredir.

   Bir kılla yürütülen kırklar teslimiyetin inceliğini, gönül Kâbesi ise ibadetin iç mekânını gösterir. Günde yüz bin hac sözü fiziksel yolculuğu çoğaltmaz; sürekli gönül yönelişini abartılı bir sayı ile anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Sırr-ı Men aref’den nefsimiz bildik

   Mürşid karşısında tevbeye geldik

   Gönül âyînesin pâk edüb sildik

   Taşradan görünür içimiz bizim

   1“Kendini bilen” sırrıyla nefsimizi bildik;

   2Mürşit karşısında tövbeye geldik.

   3Gönül aynasını temizleyip sildik;

   4İçimiz dışarıdan görünür oldu.

   Men aref sözü nefsini bilmeye, mürşit önündeki tövbe de bu bilginin pratiğine bağlanır. Gönül aynasının silinmesi iç ile dış arasındaki perdeyi kaldırır; görünürlük arınmanın sonucu olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kâtib’im seyr ettim arşda zeminde

   Hak’kı isbât eder birlik deminde

   Âkil meclisinde irfan ceminde

   Bulunsa bir iki kaçımız bizim

   1Kâtib’im; arşta ve yeryüzünde seyrettim.

   2Birlik deminde Hakk’ı kanıtlar.

   3Akıllılar meclisinde, irfan ceminde

   4Bizden bir iki kişi bulunsa yeter.

   Mahlas kıtası gözlemi arştan zemine yayar ve birliği Hakk’ın delili sayar. Son iki dize sayı üstünlüğünü reddeder; irfan meclisinde az sayıda bilinçli canın bulunmasını yeterli görür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle