Şu Fani Dünyanın Vefası Yoktur

Geda Muslî fani dünyanın kimseye vefa göstermediğini, sultanla yoksulu aynı ölüm hükmünde birleştirerek söyler. Kefen, meyyit ve sal imgeleri son dörtlükte cenaze topluluğuna dönüşür; sahiplik iddiası ölüm karşısında bütünüyle silinir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şol fenâ mülkünün vefası yoktur

   Konan göçtü növbet bizim, yol bizim

   1Şu geçici dünyanın vefası yoktur;

   2Buraya konan göçtü; şimdi sıra ve yol bizimdir.

   Dünyanın vefasızlığı, buraya konan herkesin sonunda göçmesiyle açıklanır. Sıranın şimdi bize gelmesi ölüm korkusunu saklamaz; yolun ‘bizim’ oluşu, bu zorunlu geçişi bilinçle üstlenme kararlılığıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Belâsı, kazası, mihneti çoktur.

   Murat bizim, istek bizim, hâl bizim

   1Onun belası, kazası ve sıkıntısı çoktur;

   2Ama murat, istek ve yaşanan hâl bizimdir.

   Belâ, kaza ve sıkıntının çokluğu dünyanın geçici yapısını sürdürür. Buna karşılık murat, istek ve hâlin topluluğa ait sayılması, dış felaketler içinde bile iç yönelişin kişinin elinde kaldığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Muhammed dininin yoktur şeriki

   Olur âlemlerin mülkü maliki

   1Muhammed’in dininin ortağı yoktur;

   2Bütün âlemlerin mülküne sahip olur.

   Muhammed dininin ortağı olmadığı sözü tevhid vurgusudur; âlemlerin mülküne sahip olma düşüncesi bu benzersizliği kozmik ölçekte açıklar. Şiir yol kimliğini önce inanç temeline oturtur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Tarikimiz Hacı Bektaş tariki

   Hırka bizim, nemet bizim, şal bizim

   1Yolumuz Hacı Bektaş’ın yoludur;

   2Hırka, nimet ve şal bizim yol işaretlerimizdir.

   Hacı Bektaş yolu açıkça tarikatin adı olarak verilir; hırka, nimet ve şal bu aidiyetin görünür ve paylaşılan işaretleridir. ‘Bizim’ tekrarı, bireysel eşyaları ortak yol mirasına dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Din Muhammed dini girdik gireriz

   Tarikatte ikrarımız güderiz

   1Muhammed’in dinine girdik, bu yolda ilerleriz;

   2Tarikatta verdiğimiz ikrarı gözetiriz.

   Dine girmek bir defalık kabul, yolda ilerlemek ise süreklilik bildirir. Tarikatta verilen ikrarı gözetmek, topluluğa katılımı sözün davranışla korunmasına bağlar ve şiirin sorumluluk anlayışını kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Katarımız Hakka doğru yederiz

   Katar bizim, yedek bizim, mal bizim

   1Kervanımızı Hakk’a doğru götürürüz;

   2Kervan, yedek ve taşınan mal bizimdir.

   Kervanın Hakk’a doğru sürülmesi hayatı toplu yolculuk gibi gösterir. Katar, yedek ve malın ‘bizim’ oluşu; insanları, desteklerini ve taşıdıkları manevi birikimi aynı hedefe yönelen düzen içinde birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Biz daneyiz dane gibi biteriz

   Tebdil olub aslımıza yeteriz

   1Biz tohumuz; tohum gibi yeniden biteriz;

   2Biçim değiştirip aslımıza ulaşırız.

   Tohum gibi toprağa düşüp yeniden bitmek, ölümü yok oluş değil dönüşüm olarak yorumlar. Biçim değiştirerek asla ulaşmak, ilk bentteki göç sırasına umut veren döngüsel bir anlam kazandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Aşk ehliyiz gülistanda öteriz

   Bülbül bizim, gülzar bizim, gül bizim

   1Biz aşk ehliyiz; gül bahçesinde öteriz;

   2Bülbül de gül bahçesi de gül de bizimdir.

   Aşk ehlinin gül bahçesinde bülbül gibi ötmesi, topluluğu sevgi söyleyen canlılara dönüştürür. Bülbül, bahçe ve gülün birlikte sahiplenilmesi, seven, sevgi alanı ve sevgili arasındaki ayrımı kaldırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Geda Musli ider niçin ölürüz

   Evvel âhır aslın böyle biliriz

   1Geda Muslî sorar: ‘Neden ölelim?’

   2Başlangıçtan sona aslın böyle olduğunu biliriz.

   Geda Muslî’nin ‘neden ölelim’ sorusu, tohum ve dönüşüm imgelerinden doğan manevi dirilik iddiasıdır. Başlangıçtan sona aslın bilinmesi, bu güveni kişisel teselliden yol öğretisine taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Biz göçeriz gâh bu mülke geliriz

    Meyyit bizim, götüren bizim, sal bizim

    1Biz göçer, zaman zaman bu dünyaya yeniden geliriz;

    2Ölü de onu götüren de cenaze salı da bizdendir.

    Dünyaya zaman zaman gelip göçme düşüncesi yaşamı tekrarlanan konaklama olarak gösterir. Ölü, taşıyan ve cenaze salının aynı topluluğa ait oluşu, ölümü yabancı bir olay değil ortak yolculuğun parçası sayar.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle