Huri misin, Melek Yüzlü?

Gedâyî sevgilinin eşsizliğini İrem bahçesi ve melek yüzüyle anlatır; onu güzellik ülkesinin şahı sayar. Ünü doğudan batıya yayılan bu sevgiliden, göğü andıran cömertlik burcunda kendi kuluna da bir ihsan ayırmasını ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Söyle hurî misin ey melek sima

   Bulunmaz emsalin bağı İrem’de

   1Söyle, ey melek yüzlü, sen bir huri misin?

   2İrem bahçesinde bile senin benzerin bulunmaz.

   Melek yüzlü sevgilinin huri olup olmadığı sorulur; İrem bahçesinde bile benzerinin bulunmadığı söylenir. Soru ile karşılaştırma, sevgiliyi yeryüzündeki bütün güzellik ölçülerinin dışına çıkarır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Mülkü melâhatte ey kaddi balâ

   Güzeller şahısın sen bu âlemde

   1Ey uzun boylu, güzellik ülkesinde,

   2Sen bu dünyada güzellerin hükümdarısın.

   Uzun boylu sevgili güzellik ülkesinin hükümdarı ilan edilir. İlk dizedeki ülke benzetmesi ikinci dizedeki şah unvanıyla tamamlanır; fiziksel güzellik böylece hüküm ve üstünlük sahibi bir iktidara dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gelmemiş cihana sen gibi dilber

   Nuru cemalinle âlem münevver

   1Dünyaya senin gibi bir güzel gelmemiş.

   2Yüzünün ışığıyla bütün dünya aydınlanıyor.

   Dünyaya sevgili gibi bir güzelin gelmediği söylenir; yüzünün ışığı bütün âlemi aydınlatır. Eşsizlik iddiası yalnız geçmişi değil, ışık imgesi aracılığıyla sevgilinin bulunduğu bütün çevreyi kapsar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hükmün var mağripten meşrika kader

   Söylenir şöhretin Rûmu Acemde

   1Hükmün batıdan doğuya kadar geçer.

   2Ünün hem Anadolu'da hem İran'da konuşuluyor.

   Sevgilinin hükmü batıdan doğuya kadar uzanır, ünü de Anadolu ile İran’da konuşulur. Coğrafî genişlik, önceki şah benzetmesini destekler ve güzelliğin yerel değil evrensel bir şöhret kazandığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ne kadar vasfetsem şanını şayan

   Gönüller yakıcı hey afeti can

   1Şanını ne kadar anlatsam yine de değer.

   2Ey can alıcı güzel, gönülleri yakıyorsun.

   Şair sevgilinin şanını ne kadar anlatsa buna değer olduğunu söyler. Onu can alıcı ve gönül yakıcı diye çağırması, övgüye tehlike katar; güzellik hayran bırakırken âşığın huzurunu da yok eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   GEDAYÎ kuluna eyle bir ihsan

   Burcu sahavette kânı keremde

   1Kulun Gedâyî'ye de bir iyilik bağışla.

   2Cömertlik burcunda iyilik kaynağısın.

   Gedâyî kendisini sevgilinin kulu sayarak bir iyilik ister. Cömertlik burcu ve kerem kaynağı sözleri, şiirin hükümdarlık dilini son dileğe bağlar; övülen saltanattan âşığa da pay düşmesi beklenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle