Şöyle kim bî dil ü bî cân olmuşum

Uzun şiir, benliğin melekten deve, damladan denize, mescitten kiliseye ve çokluktan birliğe uzanan sayısız biçimini sıralar. Rûmî bütün karşıtlıkları aynı hakikatin görünümleri olarak deneyimler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şöyle kim bî dil ü bî cân olmuşum

   Kendi ahvâlime hayrân olmuşum

   Gâh beni ben bilmezem kim kandeyim

   Gâh cem’ ü gâh perîşân olmuşum

   Gâh oldum bînişân geh bâ nişân

   Geh nişânsız mülke sultân olmuşum

   Geh ferişteh olmuşum gâhî perî

   Gâh dîv ü geh Süleymân olmuşum

   Gâh oldum Şeyh San’ân-ı zamân

   Gâh tersâ geh müselmân olmuşum

   Geh bulut olub hevâya ağmışım

   Gâh katre gâh ummân olmuşum

   Geh hevâdan yağmur olub yağmışım

   Geh nebât ü gâh hayvân olmuşum

   Gâh od su yil ü toprak ferd ferd

   Gâh tin geh tinde pinhân olmuşum

   Gâh ıssı geh soğuk yalı i’tidâl

   Geh damarlarda girüb kan olmuşum

   Söyleyen hem söyleten her nâtıkı

   Tenlere cân câna cânân olmuşum

   Gâh mescid gâh sâcid geh sücûd

   Gâh deyr ü gâh ruhbân olmuşum

   Gâh sâkî gâh sağar gâh mey

   Gâh esrük gâh mestân olmuşum

   Gâh Türk ü geh Arab gâhî Acem

   Gâh Hind ü gâh Yûnân olmuşum

   Gâh kış u gâh yaz u geh bahâr

   Gâh bülbül geh gülistân olmuşum

   Gâh cism ü gâh cevher geh araz

   Geh ma’dine girüb kân olmuşum

   Gâh berr ü gâh bahr ü geh serâb

   Geh imâret gâh vîrân olmuşum

   Geh zemîn ü geh zamân geh âsmân

   Geh zamânı döndüren ben olmuşum

   Gâh Tûr ü geh münâcât geh Mûsâ

   Gâh Fir’avn gâh Hâmân olmuşum

   Geh irâdet geh mürîd ü geh murâd

   Gâh küfr ü gâh îmân olmuşum

   Gâh dûzah geh muazzeb geh azâb

   Gâh cennet gâh Rıdvân olmuşum

   Gâh renc ü gâh renceli geh tabîb

   Gâh nâle gâh efgân olmuşum

   Eşrefoğlu Rûmî’yim ben kim bugün

   Kesret ü vahdetde yeksân olmuşum

   Ben Süleymân-ı zamânım kuş dilin

   Söylerim âlemde destân olmuşum

   Nisbetim yok mâsivallâha benim

   Bir beş on gün bunda mihmân olmuşum

   Şâhinim şâhım şikâra gelmişim

   Bu bîşede gör ne arslan olmuşum

   Saydımı aldım yine döndüm şehâ

   Varuben şehbâz-ı şâhân olmuşum

   1Öyle gönülsüz ve cansız kalmışım ki

   2kendi hâlime şaşırıp kalmışım.

   3Bazen kendimi bilmem, nerede olduğumu anlayamam.

   4Bazen derli toplu, bazen darmadağın olmuşum.

   5Bazen nişansız, bazen de nişan sahibi oldum.

   6Bazen izsiz ülkenin sultanı olmuşum.

   7Bazen melek, bazen peri olmuşum.

   8Bazen dev, bazen Süleyman olmuşum.

   9Bazen çağın Şeyh San’ân’ı oldum.

   10Bazen Hristiyan, bazen Müslüman olmuşum.

   11Bazen bulut olup göğe yükseldim.

   12Bazen damla, bazen okyanus olmuşum.

   13Bazen gökten yağmur olup yağdım.

   14Bazen bitki, bazen hayvan olmuşum.

   15Bazen ayrı ayrı ateş, su, yel ve toprak oldum.

   16Bazen ruh, bazen bedenin içinde gizli ruh olmuşum.

   17Bazen sıcak, bazen soğuk, bazen ılık ve dengeli oldum.

   18Bazen damarlara girip kan olmuşum.

   19Her konuşanın hem söyleyeni hem söyleteni oldum.

   20Bedenlere can, cana sevgili olmuşum.

   21Bazen mescit, bazen secde eden, bazen secde oldum.

   22Bazen kilise, bazen keşiş olmuşum.

   23Bazen saki, bazen kadeh, bazen şarap oldum.

   24Bazen sarhoş, bazen sarhoşlar topluluğu olmuşum.

   25Bazen Türk, bazen Arap, bazen Acem oldum.

   26Bazen Hintli, bazen Yunanlı olmuşum.

   27Bazen kış, bazen yaz, bazen bahar oldum.

   28Bazen bülbül, bazen gül bahçesi olmuşum.

   29Bazen cisim, bazen cevher, bazen nitelik oldum.

   30Bazen madene girip cevher ocağı olmuşum.

   31Bazen kara, bazen deniz, bazen serap oldum.

   32Bazen bayındır yapı, bazen virane olmuşum.

   33Bazen yer, bazen zaman, bazen gökyüzü oldum.

   34Bazen zamanı döndüren ben olmuşum.

   35Bazen Tur, bazen yakarış, bazen Musa oldum.

   36Bazen Firavun, bazen Haman olmuşum.

   37Bazen irade, bazen mürit, bazen amaç oldum.

   38Bazen inkâr, bazen iman olmuşum.

   39Bazen cehennem, bazen azap gören, bazen azap oldum.

   40Bazen cennet, bazen Rıdvan olmuşum.

   41Bazen dert, bazen dertli, bazen hekim oldum.

   42Bazen inleme, bazen feryat olmuşum.

   43Ben bugün Eşrefoğlu Rûmî’yim.

   44Çoklukta da birlikte de aynı olmuşum.

   45Ben çağın Süleyman’ıyım; kuş dilini

   46söyler, dünyada destan olmuşum.

   47Benim dosttan başka hiçbir şeye bağım yok.

   48Burada yalnız birkaç günlüğüne konuk olmuşum.

   49Şahinim, şahım; ava çıkmışım.

   50Şu ormanda bak, nasıl bir aslan olmuşum.

   51Avımı aldım ve yine sana döndüm ey şah.

   52Varıp şahların doğanı olmuşum.

   “Gâh/geh” tekrarları durağan bir öz portre yerine sürekli değişen bir varlık sahnesi kurar. Dört unsur, dinî figürler ve mekânlar aynı dizide buluşur; finalde şair, avını alıp hükümdarın doğanı olarak kaynağına döner.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle