Süren Erenler Süreği

Sekizli hecede yazılmış, baştan sona ikilemeyle yürüyen bir nefes. Her dörtlük "-a gelmiş -a gider" kalıbıyla kapanıyor ve yolun da münkirin de kesintisiz sürdüğünü aynı dil oyunuyla söylüyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Süren erenler süreği

   Süregelmiş süre gider

   Münkir cehennem direği

   Dura gelmiş dura gider

   1Erenlerin sürdüğü sürek

   2süregelmiş, sürüp gider

   3münkir cehennemin direğidir

   4duragelmiş, durup gider

   İlk iki dizede "sür-" kökü dört kez dönüyor; şiir daha açılışta anlatacağı şeyi biçimiyle yapıyor — süreklilik, tekrarla kuruluyor. "Sürek" erenlerin yürüttüğü erkân, yani yolun sürüp giden düzenidir. Üçüncü dize münkiri cehennemin taşıyıcı direği yapıyor: o da kendi yerinde aynı süreklilikle duruyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Uyma münkirin gücüne

   Taşı dokunur kıçına

   Münkir cehennem içine

   Gire gelmiş gire gider

   1Münkirin gücüne boyun eğme

   2attığı taş gelir kıçına dokunur

   3münkir cehennemin içine

   4giregelmiş, girip gider

   Öğüt bu kez kaba ve bedensel bir uyarıyla veriliyor; nefes geleneği yüksek tasavvuf diliyle sokak diliyle aynı dörtlükte durabilir. Birinci dörtlükte cehennemin direği olan münkir burada cehennemin içine sokuluyor: aynı fiil kalıbı ("gire gelmiş gire gider") mekânı direkten içeriye kaydırıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir gerçeğe indir başı

   Durmaz akar gözüm yaşı

   Yezidin elinde taşı

   Ura gelmiş ura gider

   1Bir hakikat erine baş indir

   2gözümün yaşı durmadan akar

   3Yezid'in elindeki taşı

   4uragelmiş, vurup gider

   "Gerçek" burada mürşit, yani baş indirilecek kişidir; ikinci dize ise şairin kendi ağlayışını araya sokarak öğüdü kişisel bir yasa bağlıyor. Yezid'in elindeki taş, Kerbelâ'dan bu yana sürüp gelen zulmün tek bir nesneye indirilmiş hâli; "ura gelmiş ura gider" onu da bitmez bir tekrar olarak gösteriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Teslim Abdal çün basılmaz

   Hakkı bâtıla batırmaz

   ît ürür kervan kesilmez

   Üre gelmiş üre gider

   1Teslim Abdal madem ki alt edilmez

   2hakkı bâtılın içine batırmaz

   3it havlar, kervan kesilmez

   4üregelmiş, üreyip gider

   Üçüncü dize bilinen atasözünün nefese girmiş hâli ve şiirin bütün tekrar oyununu tek cümlede topluyor: gürültü sürer, yürüyüş de sürer. Son dörtlükte "sür-" ve "gir-" fiillerinin yerini "üre-" alıyor; yol artık yalnız devam etmiyor, çoğalıyor. Kaynak bu dizeyi küçük harfle dizmiş, düzeltilmedi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle