Bize Serleşker Olmağa

Üç dörtlük, hepsi “gerek” redifiyle biter ve neyin kimden gerektiğini sayar: baş olmaya Ali, mürşitliğe Akyazılı, er toplamaya Sultan Bâli. Son dörtlükte ad yerine yolun kendisi konur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bize serleşker olmağa

   Şâh-ı Kerem Ali gerek

   Mürşiddir rehber olmağa

   Âdem Akyazılı gerek

   1Bize ordu başı olmaya

   2kerem şahı Ali gerek

   3mürşittir, yol gösterici olmaya

   4Âdem Akyazılı gerek

   Nefes askerî bir kelimeyle açılıyor: “serleşker” ordunun başı demek. Dörtlük Ali'yi ordunun başına, Akyazılı'yı rehberliğe koyar. Kaynaklar Muhyiddin Abdal'ın Akyazılı İbrahim Baba'ya intisap ettiğini kaydeder; bu dörtlük o bağın metindeki en açık izidir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âlem âdeme çıkmağa

   Ulu ateşler cunmağa

   Er verip leşker çekmeğe

   Gene Sultan Bâli gerek

   1Âlem insana çıkmaya

   2ulu ateşler cunmağa

   3er verip asker çekmeye

   4yine Sultan Bâli gerek

   Dörtlük “gerek” redifiyle bir ihtiyaç listesi kurar: âlemin âdeme çıkması, ulu ateşler, er verip leşker çekmek. Üç mastarın ardından tek bir ad gelir. “Cunmağa” bugünkü sözlüklerde karşılığını doğrulayamadığım bir fiil; tahminî bir karşılık yazmamak için günümüz sütununda da olduğu gibi bırakıldı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Muhyeddin derviş olmağa

   Ölmezden önden ölmeğe

   Bir kişi nasib almağa

   Edeb erkân yolu gerek

   1Muhyeddin, derviş olmaya

   2ölmeden önce ölmeye

   3bir kişinin nasip almasına

   4edep erkân yolu gerek

   Son dörtlük listeyi kişiden usule çevirir: ilk iki bentte adlar vardı — Ali, Akyazılı, Sultan Bâli — burada “edeb erkân yolu” var. “Ölmezden önden ölmek” tekkede nasip almanın adıdır; dervişlik böylece bir şahsa değil bir töreye bağlanarak tarif edilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle