Tu Yüzüne Lânet Şanına Yezid

Üç dörtlük boyunca dönüp duran tek bir lânet cümlesi şiirin omurgasını kuruyor. Şair muhatabını önce ölüm yolculuğunda yakalıyor, sonra havlayan bir köpeğe benzetiyor, en sonunda da elinde silah olmadığını itiraf ederek lâneti tek silahı hâline getiriyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu dünyadan o Dünyaya giderken

   Tu yüzüne lânet şanına Yezid

   Hak evini yıkıp harab edersin

   Tu yüzüne lânet şanına Yezid

   1Bu dünyadan öbür dünyaya giderken

   2tü yüzüne, lânet olsun adına Yezid

   3Tanrı'nın evini yıkıp viran edersin

   4tü yüzüne, lânet olsun adına Yezid

   Nakarat daha ilk dörtlükte iki kez geçiyor; şiir kendi tekrarını en baştan kurup okura ritmi öğretiyor. "Tu" bir kelime değil, tükürme sesinin harfe dökülmüş hâli — lâneti soyut bir dilekten bedensel bir tepkiye çeviriyor. "Hak evi" hem Kâbe hem gönüldür; Alevî-Bektaşî dilinde asıl yıkılan ikincisidir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kara köpek gibi kuyruk urursun

   Gelene geçene hav der ürürsün

   İl sana güler sen kime gülersin

   Tu yüzüne lânet şanına Yezid

   1Kara köpek gibi kuyruk sallarsın

   2gelene geçene hav diye havlarsın

   3el âlem sana güler, sen kime gülüyorsun

   4tü yüzüne, lânet olsun adına Yezid

   Dörtlük muhatabı insanlıktan çıkarıp hayvana indiriyor ve bunu iki adımda yapıyor: önce kuyruk, sonra ses. "Hav" sesinin doğrudan dizeye alınması, şiirin başındaki "Tu" ile aynı işi görüyor — anlamı değil sesi taşıyor. Üçüncü dize ise alaycı bir tersine çevirme: gülen sanılan aslında gülünen kişidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Teslim Abdal eder ihlâsın kaim

   Gözümde okum yok vurup yıkayım

   Yetmiş iki milletin canına sokayım «?»

   Tu yüzüne lânet şanına Yezid

   1Teslim Abdal ihlâsını dimdik ayakta tutar

   2gözümde okum yok ki vurup yıkayım

   3yetmiş iki milletin canına saplayayım «?»

   4tü yüzüne, lânet olsun adına Yezid

   Mahlas dörtlüğü şiirin silahını açık ediyor: elde ok yok, olan yalnız ihlâs ve lânettir. "Sokayım" bir önceki dizedeki okun devamıdır, yani saplamak demektir; "yetmiş iki millet" ise dünyadaki bütün topluluklar. Kaynağın bu satıra koyduğu «?» derleyicinin kendi okuyuşundan emin olmadığını söylüyor; dizenin on üç heceye şişmesi de kuşkuyu doğruluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle