Yönümü Döndürdüm Sarı Sultan’a

Bir sabah niyazı: şair yüzünü sırayla erenlere döndürüp dilek diliyor. "Sabahtan" redifi her dörtlüğün sonunda aynı vakti işaret ederek şiiri bir duanın tekrarlanan saatine bağlıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yönümü döndürdüm Sarı Sultan’a

   Ali muratları vere sabahtan

   Yüzümü süreyim Seyyid Battal’a

   Mahlûkun Zülfikar yolu sabahtan

   1Yönümü Sarı Sultan'a çevirdim

   2Ali muratları versin sabahtan

   3yüzümü Seyyid Battal'ın eşiğine süreyim

   4yaratılmışın yolu Zülfikar yoludur sabahtan

   Niyaz bir yön seçmekle başlıyor: kıble gibi, ama bir erenin makamına doğru. "Yüz sürmek" ziyaretin bedensel karşılığıdır. Sarı Sultan adı Anadolu erenleri arasında birden çok kişiye bağlanır ve bu şiirde hangisi olduğu kesinleşmiyor; Seyyid Battal ise gazi-veli tipinin en tanınmış adıdır. Zülfikar'ın "yol" diye anılması kılıcı silahtan erkâna çeviriyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kulolanın Eyüp gibi derd- olur

   Anın âhırette belli yurd- olur

   Gece gündüz ezber- olur vird- olur

   Hak’kı zikreyliyen dili sabahtan

   1Kul olanın Eyüp gibi derdi olur

   2onun ahirette belli bir yurdu olur

   3gece gündüz ezber olur, vird olur

   4Hakk'ı zikreden dili sabahtan

   Eyüp sabrın peygamberidir; dert burada ceza değil, kulluğun işareti olarak konuyor. Dörtlüğün üç dizesi de aynı ulama kalıbıyla bitiyor (derd-olur, yurd-olur, vird-olur) ve kaynak bunu tireyle göstermiş — yani bu bir imlâ kazası değil, kafiyenin nasıl okunacağını söyleyen bir işaret. Vird günde belli saatlerde yinelenen zikirdir, redifteki "sabahtan" onun vaktini veriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Azazili dinden eden nisbettir

   Yeşil giydik taç ta birer isbattır

   Müminlere Cennet nasib kısmettir

   Açılır Cennetin gülü sabahtan

   1Azazil'i dinden çıkaran inattır

   2yeşil giydik, taç da birer kanıttır

   3müminlere cennet nasip, kısmettir

   4cennetin gülü sabahtan açılır

   Azazil'in düşüşü burada inançsızlığa değil nisbete, yani inada ve karşı gelme hırsına bağlanıyor; tasavvufun kibir teşhisiyle aynı yere çıkıyor. İkinci dize giysiyi delile çeviriyor: yeşil renk ve taç, yola girildiğinin dışarıdan görünen kanıtıdır. Cennetin gülünün sabah açması, redifi tabiattan bir görüntüyle karşılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bülbüller gülşende efgana durdu

   Hüseyin hakkiçün serini verdi

   Doldurdu doldurdu bir dolu verdi

   Ol Hızır’ın yeşil eli sabahtan

   1Bülbüller gül bahçesinde feryada durdu

   2Hüseyin hak uğruna başını verdi

   3doldurdu doldurdu, bir dolu sundu

   4o Hızır'ın yeşil eli sabahtan

   Divan şiirinin bülbül-gül sahnesi burada matem sahnesine dönüşüyor: feryadın sebebi aşk değil Kerbelâ'dır. "Ser vermek" başı vermek, yani şehit olmaktır. Son iki dize dolu sunma töreniyle kapanıyor; kadehi dolduran el Hızır'ın yeşil elidir ve bir önceki dörtlükteki yeşil giysiyle rengi birleştirerek şiiri tek bir renkte topluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle