Her Sabah Her Sabah Hânın Dağılır

İmam Hüseyin'in türbesi önünde söylenmiş bir dilek nefesi. Beş bent aynı cümleyi tekrarlıyor; konuşan kişi kendini garip, sâil ve boynu eğik diye tanımlayıp eşikten ayrılmıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Her sabah her sabah hânın dağılır

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyin

   Âşık bülbüllerin boynu bükülür

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyn

   1Her sabah her sabah sofran dağıtılır;

   2ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   3Âşık bülbüllerin boynu bükülür;

   4ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   Nakarat bir istek cümlesi ve şiirin tamamı onun tekrarı üzerine kurulu. Açılıştaki “hân” sofra demektir: her sabah dağıtılan bir nimet var, şair ondan payını istiyor. Kaynak ilk nakaratı “Hüseyin”, kalan dördünü “Hüseyn” diye diziyor; ikisi de korundu.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yaslanayım eşiğine durayım

   Görmediğim yeri göster göreyik

   Senden gayrı kim var kime varayım

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyn

   1Eşiğine yaslanayım, durayım;

   2görmediğim yeri göster, göreyim.

   3Senden başka kim var, kime gideyim?

   4ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   Eşik burada geçilecek değil, kalınacak yer: dilekçi içeri girmiyor, kapının dibinde duruyor. Üçüncü dize bütün nefesin gerekçesini veriyor — başka kapı yok. Kaynakta ikinci dize “göreyik” diye dizilmiş; beklenen biçim “göreyim” olsa da dizgiye dokunulmadı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Garîbim türbene geldim ey kerîm

   Gümansız şübhesiz seni severim

   Sâilim kapunda boynum eğerim

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyn

   1Garibim, türbene geldim, ey kerem sahibi;

   2kuşkusuz, şüphesiz seni severim.

   3Dilenciyim kapında, boynumu eğerim;

   4ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   Şiir burada bir mekân kazanıyor: türbe. Konuşan kendini üç sıfatla tanımlıyor — garip, sâil, boynu eğik — ve üçü de aynı şeyi söylüyor: istemekten başka elinde bir şey yok. “Gümansız şübhesiz” ikilemesi Türkçe ve Farsça eşanlamlıları yan yana koyan halk söyleyişidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seni seven âşık dîvâne olur

   Arar Hak'kı kendi özünde bulur

   Yaşını silmeğe kapuna gelür

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyn

   1Seni seven âşık divane olur;

   2Hakk'ı arar, kendi özünde bulur.

   3Gözyaşını silmeye kapına gelir;

   4ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   İkinci dize nefesin en yüklü cümlesi: aranan dışarıda değil, arayanın özünde bulunuyor — tekke şiirinin içe dönük bilgi anlayışı. Üçüncü dize bunu hemen somutlaştırıyor: bulan kişi yine kapıya, gözyaşını silmeye geliyor. Bilgi, ağlamayı bitirmiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İkrâr ehli olan ikrârın bulur

   Ali'yi sevenler çığıra gelür

   Derviş Mehemmed'in sana yalvarır

   Ver benim murâdım İmâm-ı Hüseyn

   1İkrar ehli olan ikrarını bulur;

   2Ali'yi sevenler yola gelir.

   3Derviş Mehemmed'in sana yalvarır;

   4ver benim muradımı, İmâm-ı Hüseyin.

   İkrar, yola girerken verilen sözdür; ilk dize verdiğini bulma ilkesini kuruyor. “Çığır” açılmış yol demek, ikinci dize sevgiyi bir güzergâha bağlıyor. Mahlas iyelik ekiyle geçiyor — “Derviş Mehemmed'in”, yani senin Derviş Mehmed'in — böylece imza da bir bağlılık bildirimine dönüşüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle