Bu Aşka Pek Bağlananın

Sekiz heceli bir nefes. Sevgiliyi önce bülbül-gül diliyle çizer, sonra kaşı yay kirpiği ok bir zalime dönüştürür. Son dörtlükte muhatap değişir: âşık dileğini artık Hacı Bektaş Veli'nin adıyla ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu aşka pek bağlananın

   Cümlesine bilim vardır

   Açılmış hüsününde güller

   Bir yavru bülbülüm vardır

   1Bu aşka çok bağlananların

   2hepsine dair bildiğim vardır

   3Güzelliğinde güller açılmış

   4Bir yavru bülbülüm vardır

   Dörtlüğün son sözü olan “vardır” bütün nefesin redifidir ve her dörtlüğü bir sahiplik cümlesiyle kapatır: bilgim var, hâlim var, zalimim var, pirim var. Burada sahip olunan şey bir bülbüldür; gül ile bülbül çiftinden şair kendine bülbülü ayırır, gülü sevgiliye bırakır.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Niyâz eder yâr ararım

   Gâh3i sineme skararım

   Hublara kalmaz karârım

   Bir acâyib hâlim vardır

   1Yalvarır yakarır, yâr ararım

   2Kimi vakit bağrıma basarım

   3Güzeller karşısında kararım kalmaz

   4Tuhaf bir hâlim vardır

   İkinci dörtlük kararsızlığı üç fiille verir: arar, sineye basar, karar edemez. Sonuç “acâyib hâl” diye adlandırılır — teşhis konmamış bir hastalık gibi. Kaynakta ikinci dize “Gâh3i sineme skararım” diye bozuk dizilmiş; günümüz Türkçesi karşılığı “gâhi sineme sıkarım” okunuşuna göre verildi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yavru bize etme cefâ

   Şivelerin rûha gıda

   Bu serim yoluna fedâ

   Ne rızkım ne mâilim vardır

   1Yavrum, bize eziyet etme

   2Nazların ruha gıdadır

   3Bu başım senin yoluna feda

   4Ne rızkım ne malım vardır

   Burada şair ilk kez doğrudan sevgiliye seslenir ve pazarlığını açar: cefayı bırak, çünkü verecek başka şeyim yok. Nazın “rûha gıda” sayılması cefanın da hoş görüldüğünü ima eder. Son dize yoksulluğu iki kelimeyle bitirir; geriye yalnız feda edilecek bir baş kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kemân etmiş kaşın çatar

   Cefâları bize yeter

   Kirpiği okunu atar

   Karşıda bir zâlim vardır

   1Kaşını yay gibi bükmüş, çatar

   2Ettiği cefalar bize yeter

   3Kirpiğinin okunu atar

   4Karşımda bir zalim vardır

   Kaşın yaya, kirpiğin oka benzetilmesi divan şiirinin en eski silahlarıdır; nefes bunları halk diline indirir ve sevgiliyi “karşıda bir zâlim” diye adlandırır. “Karşıda” kelimesi resmi tamamlar: ok atmak için mesafe gerekir, âşık da o mesafenin öbür ucunda durur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mustafa iste yâdından

   Salevat'ver murâdından

   Cansız dıvarı yürüden

   Hacı Bektaş Veli'm vardır

   1Mustafa, dileğini onu anarak iste

   2Muradın için salevat getir

   3Cansız duvarı yürüten

   4Hacı Bektaş Veli'm vardır

   Şiir aşk dilinden dua diline geçerek biter. “Cansız dıvarı yürüden”, Hacı Bektaş Veli'nin menkıbelerinde anlatılan duvar yürütme kerametine işaret eder. Bir önceki dörtlükte ok atan sevgilinin karşısına burada bir kudret konur: taşı yürüten pir, gönlü de yerinden oynatabilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle