Nasrunminallahın Lûtfu Dokuna

Redifi “indi” olan bir vahiy nefesi: âyetler, kitaplar, harfler ve nihayet insana verilen şeref, hepsi gökten inen bir liste hâlinde sayılıyor. Şiir Kur'an ibarelerini Arapça haliyle ölçünün içine yerleştiriyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nasrunminallahın lûtfu dokuna

   Ve fethün karibe el'ihsan indi

   Veçhinde Kurânı azîm okuna

   Hakkında surei Errahman indi

   1“Nasrun minallâh”ın lütfu dokunsun,

   2“ve fethun karîb” — ihsan indi.

   3Yüzünde yüce Kur'an okunsun;

   4hakkında Rahmân suresi indi.

   Açılış doğrudan bir âyet parçasıyla başlıyor: Saff suresindeki “nasrun minallâhi ve fethun karîb” — Allah'tan yardım ve yakın bir fetih. İbare Türkçe dizenin içine hece ölçüsüne uyacak biçimde yerleşiyor. Redif “indi”, bütün şiiri gökten inenlerin listesine çeviriyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yüz yiğirmi dört bin peygamber haktır

   Anların ervahı ezelden pâktir

   İllâ Muhammedin menendi yoktur

   İncil, Zebur, Tevrat, Kaf Kur'ân indi

   1Yüz yirmi dört bin peygamber haktır;

   2onların ruhları ezelden temizdir.

   3Ancak Muhammed'in benzeri yoktur;

   4İncil, Zebur, Tevrat, Kaf, Kur'an indi.

   Peygamber sayısı halk inancındaki kalıp rakamla veriliyor. Bent önce hepsini eşitliyor — ruhları ezelden pâk — sonra birini ayırıyor: “menendi yoktur”. Son dize dört kitabı sayıp redife bağlıyor; aradaki “Kaf” kaynakta bu haliyle duruyor ve sayıma neden katıldığı açık değil.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yüz dört kitah gayettir kamu

   Bir elif halketti cim ile mimi

   Bunca ilimlerin hatmi tamamı

   Üç İhlâsı Şeriften Elhamd indi

   1Yüz dört kitap, hepsi son sınırdır;

   2bir elif, cim ile mimi yarattı.

   3Bunca ilmin mührü, tamamı —

   4üç İhlâs-ı Şerif'ten sonra Elhamd indi.

   Bent harf tasavvufuna geçiyor: elif, cim ve mim yaratılışın kurucu harfleri gibi anılıyor — Hurûfî düşüncesinin nefeslere sızmış hâli. İlk dize kaynakta eksik dizilmiş: “kitah” kitab olmalı ve dize dokuz hece. Heceyi tamamlamak uydurma olacağı için dize olduğu gibi bırakıldı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hak Resulüne eyledi inayet

   Yine bugününde eyledi imdat

   Âhır nebi ile eyledi irşat

   İptida şanına Eliflâm indi

   1Hak, Resulüne inayet eyledi;

   2bugün de yine imdat eyledi.

   3Son peygamberle irşad eyledi;

   4başlangıçta şanına Elif-Lâm indi.

   Üç dize aynı kalıbı tekrarlıyor — inayet, imdat, irşat — ve üçünün de öznesi Hak; fiil sonda sabit kalırken yalnız isim değişiyor. Son dize Bakara suresinin başındaki kesik harflere, Elif-Lâm-Mîm'e bakıyor: “iptida”, yani kitabın en başı. Redif yine “indi” ile kapanıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mehemmed'im eder ol nazar kimde

   Herşeyde var amma illâ âdemde

   Velakadkerremna dediği demde

   Akıl, ilim, kelâm küllü kân indi

   1Mehemmed'im der: o nazar kimdedir?

   2Her şeyde var, ama asıl insanda.

   3“Ve lekad kerremnâ” dediği anda

   4akıl, ilim, söz — bütün maden indi.

   Mahlas bendi şiirin bütün inişini tek bir yere topluyor: insana. Üçüncü dize İsrâ suresindeki “ve lekad kerremnâ benî Âdem” — “andolsun biz Âdemoğlunu şerefli kıldık” — ibaresine dayanıyor. İlk dizedeki soru cevabını hemen ikinci dizede buluyor: nazar her şeyde var ama asıl âdemde.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle