Tâ ki zincîr-i nefesle gerden-i cân bestedir
Şiir, insanın nefes sürdükçe bağlardan kurtulamayacağını söyler; doğru sözün makamını, hekimin nabzı ölçmesini ve irfan nurunun aktarılmasını örnek verir. Aşk sahnesi sâkî, kadeh, servi ve kumru imgeleriyle tamamlanır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Tâ ki zincîr-i nefesle gerden-i cân bestedir
Sanma kim kayd-ı alâyıktan gönül vârestedir
Lagziş-i pâ-yı tegâfülden zemîn-i işvede
Dîde-i pür-nahveti pür sâgar-ı eşk bestedir
Her makâmın bir makâli vardır ey sûfî-i sâf
Ehl-i bezmin rağbeti sâkîye yâhud mestedir
Kılmaz ehl-i mârifet tedbîr-i kâr
Her tabîb-i miyârı nabz-ı hastedir
Hânmân-sûz-ı şekîb oldukça sûz-ı hasretin
Dûd-ı dil ey mihr-i nahvet çarha dek peyvestedir
Yâr kumrî-i nigâhıyla temâyül-sâz olur
Serv-kaddi gülşen-i nâz içre kim nev-restedir
İrtifâ-ı kadri îcâb eylemez arz-ı vakâr
Zührenin reftârı seyr-i mihrden âhestedir
Mihr ü meh-veş ehl-i feyzin kâmilinden nâkısı
İktibâs-ı nûr-ı irfân etseler şâyestedir
Olsa da Hikmet surâhî gül-nihâl-i gonca-vâr
Dest-i zîbâ sâk-ı sâkîde kadeh gül-destedir
1Canın boynu nefes zinciriyle bağlı oldukça,
2gönlü dünya bağlarından kurtulmuş sanma.
3İşve zemininde kayıtsızlık ayağı kayınca,
4kibirli göz yaş kadehleriyle dolup bağlanır.
5Ey temiz sûfî, her makamın kendine göre bir sözü vardır;
6meclis ehlinin ilgisi ya sâkîye ya sarhoşadır.
7Bilgi ehli işin ucunu tutmadan tedbire girişmez;
8her usta hekimin ölçüsü hastanın nabzıdır.
9Hasret ateşin sabır evini yaktıkça,
10ey kibir güneşi, gönül dumanı göğe kadar ulaşır.
11Sevgili, kumru bakışıyla salınmaya başlar;
12çünkü servi boyu naz bahçesinde henüz tazedir.
13Değerin yükselmesi ağırbaşlılık gösterisini gerektirmez;
14Zühre'nin yürüyüşü güneşin seyrinden daha yavaştır.
15Feyiz ehlinin eksiği, güneşle ay gibi, kâmilinden
16irfan nurunu alsa buna layıktır.
17Hikmet, sürahi gonca gibi bir gül fidanı olsa bile,
18sâkînin güzel bileğinde kadeh bir gül demetidir.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Nasihat ile meclis tasviri birlikte yürür. Ser-rişte ve nabız örnekleri ölçüsüz davranışın karşısına bilgiye dayalı tedbiri koyar; son beyitte sürahi, kadeh ve sâkî bedeni tek bir gül kompozisyonunda birleşir.