DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Tâ ki zincîr-i nefesle gerden-i cân bestedir
gazel · 19. yüzyıl

Tâ ki zincîr-i nefesle gerden-i cân bestedir

Şiir, insanın nefes sürdükçe bağlardan kurtulamayacağını söyler; doğru sözün makamını, hekimin nabzı ölçmesini ve irfan nurunun aktarılmasını örnek verir. Aşk sahnesi sâkî, kadeh, servi ve kumru imgeleriyle tamamlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Tâ ki zincîr-i nefesle gerden-i cân bestedir

    Sanma kim kayd-ı alâyıktan gönül vârestedir

    Lagziş-i pâ-yı tegâfülden zemîn-i işvede

    Dîde-i pür-nahveti pür sâgar-ı eşk bestedir

    Her makâmın bir makâli vardır ey sûfî-i sâf

    Ehl-i bezmin rağbeti sâkîye yâhud mestedir

    Kılmaz ehl-i mârifet tedbîr-i kâr

    Her tabîb-i miyârı nabz-ı hastedir

    Hânmân-sûz-ı şekîb oldukça sûz-ı hasretin

    Dûd-ı dil ey mihr-i nahvet çarha dek peyvestedir

    Yâr kumrî-i nigâhıyla temâyül-sâz olur

    Serv-kaddi gülşen-i nâz içre kim nev-restedir

    İrtifâ-ı kadri îcâb eylemez arz-ı vakâr

    Zührenin reftârı seyr-i mihrden âhestedir

    Mihr ü meh-veş ehl-i feyzin kâmilinden nâkısı

    İktibâs-ı nûr-ı irfân etseler şâyestedir

    Olsa da Hikmet surâhî gül-nihâl-i gonca-vâr

    Dest-i zîbâ sâk-ı sâkîde kadeh gül-destedir

    1Canın boynu nefes zinciriyle bağlı oldukça,

    2gönlü dünya bağlarından kurtulmuş sanma.

    3İşve zemininde kayıtsızlık ayağı kayınca,

    4kibirli göz yaş kadehleriyle dolup bağlanır.

    5Ey temiz sûfî, her makamın kendine göre bir sözü vardır;

    6meclis ehlinin ilgisi ya sâkîye ya sarhoşadır.

    7Bilgi ehli işin ucunu tutmadan tedbire girişmez;

    8her usta hekimin ölçüsü hastanın nabzıdır.

    9Hasret ateşin sabır evini yaktıkça,

    10ey kibir güneşi, gönül dumanı göğe kadar ulaşır.

    11Sevgili, kumru bakışıyla salınmaya başlar;

    12çünkü servi boyu naz bahçesinde henüz tazedir.

    13Değerin yükselmesi ağırbaşlılık gösterisini gerektirmez;

    14Zühre'nin yürüyüşü güneşin seyrinden daha yavaştır.

    15Feyiz ehlinin eksiği, güneşle ay gibi, kâmilinden

    16irfan nurunu alsa buna layıktır.

    17Hikmet, sürahi gonca gibi bir gül fidanı olsa bile,

    18sâkînin güzel bileğinde kadeh bir gül demetidir.

    Nasihat ile meclis tasviri birlikte yürür. Ser-rişte ve nabız örnekleri ölçüsüz davranışın karşısına bilgiye dayalı tedbiri koyar; son beyitte sürahi, kadeh ve sâkî bedeni tek bir gül kompozisyonunda birleşir.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirTaalluk kalb-i ednâya esâs-ı câh-ı rif'attirŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

vâreste

kurtulmuş

ser-riştesiz

işin ucunu veya ipucunu tutmadan; kılavuzsuz

hâzıkın

usta, mahir

nev-reste

yeni yetişmiş

zincîr nefesle gerden

Canın boynu nefes zinciriyle bağlı oldukça,

nefesle gerden cân

Canın boynu nefes zinciriyle bağlı oldukça,