Taalluk kalb-i ednâya esâs-ı câh-ı rif'attir

Şiir, yüksek makamın aşağı gönülle kurulan bağa dayandığını servi kökünün toprağa tutunmasıyla açıklar. Ardından dostluk, ibret ve aşk üzerine ilerler; ayak izi hasret gözüne, mecazî aşk da hakikat yolunu aydınlatan meşaleye dönüşür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Taalluk kalb-i ednâya esâs-ı câh-ı rif'attir

   Ki penç-i serv-i bâlâ-teh nişîn-i hâk-i zillettir

   Beyâz-ı gerden-i sîmîni ol hûrşîd-sîmânın

   Şebistân-ı tahayyülde amûd-ı subh-ı hayrettir

   Merâsim meclis-i üns-i sebük-rûhâna sıklettir

   Miyân-ı asdikâda şart-ı ülfet terk-i külfettir

   Nigâh-endâz-ı vakt-i çeşm-i ibret kalmamış yoksa

   Bakılsa her varak âyîne-i âsâr-ı kudrettir

   Değil hatt püşt-i gerd-i sâgar-ı lalinle ey sâkî

   Şarâb-ı köhne-i şûhu meges-hîz-i letâfettir

   Kazâ hûn-âbe-rîz-i şûr eder ser-kişver-i hüsnün

   Bu remz-i hançer-i Mirrîh ebrûlar işârettir

   Değil nakş-ı kadem ol şeh-süvârın reh-güzârında

   Türâb olmuş ümîd-i makdemiyle çeşm-i hasrettir

   Kemân-veş çille-i gamda kalır kec-tıynetân beste

   Onunçün tîr-i bürrân reh-i nûr u istikâmettir

   Çerâ-gâh eylemişler âhuvân-ı dîde-i şûhu

   O vahşî âfetin hatt-ı çemen-zârı letâfettir

   Gönülde âteş-i aşk-ı mecâzî sâlikin

   Eyâ sâlûs-ı nâdân meşal-i râh-ı hakîkattir

   Figân baht-ı siyehten sûz-ı şemden rûşen olmuşuz

   Cihânda cây-gâhım şem-dân-veş bezm-i zulmettir

   Cemâl-i şâhid-i sihr-i helâle hâl-i anber-fâm

   Sevâd-ı nokta-i icâz edâ-yı şiir-i Hikmettir

   1Aşağı gönle bağlanmak, yüksek makamın temelidir;

   2çünkü yüksek servinin kökü zillet toprağında oturur.

   3O güneş yüzlünün gümüş boynunun beyazlığı,

   4hayal geceliğinde hayret sabahının sütunudur.

   5Törenler, hafif ruhluların dostluk meclisine yüktür;

   6dostlar arasında yakınlığın şartı külfeti bırakmaktır.

   7İbret gözünü vaktinde yönelten kimse kalmamış olmalı;

   8yoksa her yaprak kudret eserlerini gösteren aynadır.

   9Ey sâkî, o iz yakut kadehinin arkasındaki toz değildir;

   10eski ve şuh şarabın sinek toplayan inceliğidir.

   11Kader, güzellik ülkesinin başında kanlı bir kargaşa çıkarır;

   12kaşlar Merih'in hançerini gösteren işarettir.

   13O şah binicinin yolundaki iz, yalnız ayak nakşı değildir;

   14hasret gözü onun geliş ümidiyle toprağa dönüşmüştür.

   15Eğri yaradılışlılar yay gibi gam çilesinde bağlı kalır;

   16bu yüzden keskin ok, doğruluk ve aydınlık yolundadır.

   17Şuh gözün ceylanları otlak edinmiş,

   18o vahşi güzelin ayva tüyünden oluşan çimenliğini.

   19Yolcunun gönlündeki mecazî aşk ateşi,

   20ey bilgisiz ikiyüzlü, hakikat yolunun meşalesidir.

   21Kara bahttan inlerken mumun ateşiyle aydınlanmışız;

   22dünyadaki yerim karanlık mecliste bir şamdan gibidir.

   23Büyüleyici güzellik şahidinin amber renkli beni,

   24Hikmet şiirinin mucize söyleyişindeki kara noktadır.

   İlk beyitte bir itiraz değil, açık bir temel ilişkisi vardır: yüksek servi nasıl zillet toprağındaki köküyle ayakta durursa yüksek makam da aşağı gönülle kurulan bağa dayanır. Devamındaki dönüşümler bu iç-dış ve yükseklik-temel bağını genişletir.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle