DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Tûtî kafes-nişîn-i felâket değil midir
gazel · 19. yüzyıl

Tûtî kafes-nişîn-i felâket değil midir

Art arda sorularla kurulan şiir, dili korumaktan devlet savurganlığına, ömür ticaretinden mezar taşının ibretine kadar dünyayı sorgular. Aşk sarhoşluğu ile toplumsal ve ahlaki eleştiri aynı soru kalıbında birleşir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Tûtî kafes-nişîn-i felâket değil midir

    medâr-ı selâmet değil midir

    Dil dest-i gamda olsa da pergâr-ı inkılâb

    Devr-i firâkın âhiri vuslat değil midir

    Medd-i kef-i nigâh edeli laline gönül

    Mest-i müdâm-ı câm-ı muhabbet değil midir

    Mecbûr eden mezâlime erkân-ı devleti

    İsrâf-ı bî-lüzûm-ı sefâhat değil midir

    Mest olsa bezm-i işvede çeşmin aceb değil

    Ol lal-i leb piyâle-i işret değil midir

    Dünyâda nakd-i ömr ile kâlâ-yı müşterâ

    Ukbâda zîb-i dûş-ı nedâmet değil midir

    Ey muhteşem efendi iken

    Sarrâfa ser-fürû da rezâlet değil midir

    Çeşm-i her seng-i makbere

    Mirât-ı sâf-ı çehre-i ibret değil midir

    Âyîne-i felekte bu eşkâl-i hâdisât

    Enzâr-ı halka bâis-i hayret değil midir

    Ol zât-ı muhterem kim ola âlem âşinâ

    Bîgâne-i huzûz-ı muhabbet değil midir

    Hikmet bu kâr-hâne-i sermâye-i gınâ

    Kenz-i belâ -ı kanâat değil midir

    1Papağan felaket kafesine kapanmış değil midir?

    2Dili korumak esenliğin dayanağı değil midir?

    3Gönül gamın elinde değişim pergeli olsa da,

    4ayrılık devrinin sonu kavuşma değil midir?

    5Gönül bakış elini dudağına uzattığından beri,

    6muhabbet kadehinin sürekli sarhoşu değil midir?

    7Devlet ileri gelenlerini zulme zorlayan şey,

    8gereksiz eğlence savurganlığı değil midir?

    9Gözün işve meclisinde sarhoş olsa şaşılır mı?

    10O yakut dudak işret kadehi değil midir?

    11Dünyada ömür sermayesiyle satın alınan mal,

    12ahirette omza takılan pişmanlık değil midir?

    13Ey görkemli efendi, makam sahibi olduğun hâlde,

    14sarrafın önünde eğilmek rezillik değil midir?

    15Basiret sahiplerinin gözüne her mezar taşı,

    16ibret yüzünü gösteren temiz bir ayna değil midir?

    17Felek aynasındaki bu olay şekilleri,

    18insanların bakışında hayret doğurmaz mı?

    19Dünyayı bilen saygın kişinin,

    20muhabbet hazlarından uzak kalması garip değil midir?

    21Hikmet, bu zenginlik sermayesi üreten dünya tezgâhı,

    22kanaatin tükenişiyle bir bela hazinesi değil midir?

    Her beyitte yinelenen değil midir sorusu kesin hükümden çok okuru muhasebeye çağırır. Papağanın kafesi sözün tehlikesini, mezar aynası faniliği, sarrafa eğilen makam sahibi ise para karşısındaki onur kaybını gösterir.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirYâ Rab dil-i gümrâha inâyet eyleŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · rubai

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

Hıfz-ı lisân

dili koruma

zevi'l-basâire

basiret sahiplerine

vekâret-penâh

yüksek makam sahibi

nefâd

tükenme

Tûtî kafes nişîn

Papağan felaket kafesine kapanmış değil midir?

kafes nişîn felâket

Papağan felaket kafesine kapanmış değil midir?