Tûtî kafes-nişîn-i felâket değil midir
Art arda sorularla kurulan şiir, dili korumaktan devlet savurganlığına, ömür ticaretinden mezar taşının ibretine kadar dünyayı sorgular. Aşk sarhoşluğu ile toplumsal ve ahlaki eleştiri aynı soru kalıbında birleşir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Tûtî kafes-nişîn-i felâket değil midir
medâr-ı selâmet değil midir
Dil dest-i gamda olsa da pergâr-ı inkılâb
Devr-i firâkın âhiri vuslat değil midir
Medd-i kef-i nigâh edeli laline gönül
Mest-i müdâm-ı câm-ı muhabbet değil midir
Mecbûr eden mezâlime erkân-ı devleti
İsrâf-ı bî-lüzûm-ı sefâhat değil midir
Mest olsa bezm-i işvede çeşmin aceb değil
Ol lal-i leb piyâle-i işret değil midir
Dünyâda nakd-i ömr ile kâlâ-yı müşterâ
Ukbâda zîb-i dûş-ı nedâmet değil midir
Ey muhteşem efendi iken
Sarrâfa ser-fürû da rezâlet değil midir
Çeşm-i her seng-i makbere
Mirât-ı sâf-ı çehre-i ibret değil midir
Âyîne-i felekte bu eşkâl-i hâdisât
Enzâr-ı halka bâis-i hayret değil midir
Ol zât-ı muhterem kim ola âlem âşinâ
Bîgâne-i huzûz-ı muhabbet değil midir
Hikmet bu kâr-hâne-i sermâye-i gınâ
Kenz-i belâ -ı kanâat değil midir
1Papağan felaket kafesine kapanmış değil midir?
2Dili korumak esenliğin dayanağı değil midir?
3Gönül gamın elinde değişim pergeli olsa da,
4ayrılık devrinin sonu kavuşma değil midir?
5Gönül bakış elini dudağına uzattığından beri,
6muhabbet kadehinin sürekli sarhoşu değil midir?
7Devlet ileri gelenlerini zulme zorlayan şey,
8gereksiz eğlence savurganlığı değil midir?
9Gözün işve meclisinde sarhoş olsa şaşılır mı?
10O yakut dudak işret kadehi değil midir?
11Dünyada ömür sermayesiyle satın alınan mal,
12ahirette omza takılan pişmanlık değil midir?
13Ey görkemli efendi, makam sahibi olduğun hâlde,
14sarrafın önünde eğilmek rezillik değil midir?
15Basiret sahiplerinin gözüne her mezar taşı,
16ibret yüzünü gösteren temiz bir ayna değil midir?
17Felek aynasındaki bu olay şekilleri,
18insanların bakışında hayret doğurmaz mı?
19Dünyayı bilen saygın kişinin,
20muhabbet hazlarından uzak kalması garip değil midir?
21Hikmet, bu zenginlik sermayesi üreten dünya tezgâhı,
22kanaatin tükenişiyle bir bela hazinesi değil midir?
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Her beyitte yinelenen değil midir sorusu kesin hükümden çok okuru muhasebeye çağırır. Papağanın kafesi sözün tehlikesini, mezar aynası faniliği, sarrafa eğilen makam sahibi ise para karşısındaki onur kaybını gösterir.