Ümm-i dünyâ deyüp Mısır'a çıktık

Mısır yolculuğunu yiyecekler, halk, iklim ve gündelik hayat üzerinden alaycı biçimde anlatan destan. Yolcu gözlemi övgü ile yergiyi bilerek karıştırır; yiyecek fiyatlarından iklime, pazardan gündelik âdetlere uzanan taşlamadır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ümm-i dünyâ deyüp Mısır'a çıktık

   Gözümüze doldı tozu Mısır'ın

   Hüdâ takdîr etmiş eğlenüp kaldık

   Düşürdi sevdâya kızı Mısır'ın

   Nasîb böyle imiş gayrı netmeli

   Çâresiz bu yolda medhin etmeli

   Nihâyet cevâbın hoş işitmeli

   Lisanda yektâdır sözü Mısır'ın

   Et ile etmeği çok fiatlıdur

   Şeker kamışları gayet tatlıdur

   Yedikleri yemiş kaynar kurtludur

   Yenmez oldı artık tuzu Mısır'ın

   Müdemmes şekeri gelmez hesâba

   Fisih balığı da sığmaz kitâba

   Düşürsem meylimi biryân kebâba

   Aç kurt gibi bakar gözü Mısır'ın

   Ol beldenin halkı gözü az görür

   Altun akçe versen çok bakar durur

   Ak sakalısından istesen verir

   Yumuşaktır gayet yüzü Mısır'ın

   Bir reng aldım dinle elvân çeşidden

   Bütün gömlekleri mavi çizdikten

   Güzel pirinçleri gelir Reşîd'den

   Meşhurdur âlemde rûzı Mısır'ın

   Niyet ettim bir kez odam sıvacı

   Aradım bulmadım güzel kiracı

   Anlat gördüm bitmiş kıymık ağacı

   Tatlı olur derler muzu Mısır'ın

   Deryâ gibi akar mübârek suyu

   Anadır Yusuf'un düştüğü kuyu

   Altı aylık derler Mısır'ın boyu

   Tükenmez demişler düzü Mısır'ın

   Hayâl gibi göze çekerler perde

   Nâmusları azdır demişler serde

   İşitin kar yağmaz asla ol yerde

   Eczâ ile donar buzu Mısır'ın

   Bağ u gülşenine bir kez girmedim

   Açılmış gülünden asla dermedim

   Sayf ü şitâsına akıl ermedim

   Nasıl olur geçer güzı Mısır'ın

   Frenkle cümlesi âlüfte olmuş

   Karısı oğlanı âşüfte olmuş

   Tarîk-i erkânda bergeste olmuş

   Bilinmez ne yolda özü Mısır'ın

   Tükenmez demişler ehl-i mâtemi

   Zerrece kapanmaz zer-i mahremi

   Yığılmış kalmıştır kuru bademi

   Her yanadan gelir tozu Mısır'ın

   Ecriyâ bir zaman gezdim serserî

   Etrâf ü eknâftan aldım haberi

   Eşcâr ile dolmuş bütün yerleri

   Bulunur mu bilmem kozu Mısır'ın

   1“Dünyanın anasıdır” deyip Mısır’a doğru yola çıktık.

   2Mısır’ın tozu gözlerimize doldu.

   3Tanrı böyle buyurmuş; oyalanıp kaldık.

   4Mısır’ın kızı bizi sevdaya düşürdü.

   5Kısmet böyleymiş; artık ne yapmalı?

   6Çaresiz bu yolda onu övmeli.

   7Sonunda güzel karşılığını işitmeli.

   8Mısır'ın sözü dilde eşsizdir.

   9Et ile ekmek çok pahalıdır.

   10Şeker kamışları çok tatlıdır.

   11Yedikleri meyveler kaynar ve kurtludur.

   12Mısır'ın tuzu artık yenmez hâle geldi.

   13Müdemmes tatlısı hesaba gelmez.

   14Fisih balığı da kitaba sığmaz.

   15Canım kızarmış kebaba meyletse,

   16Mısır’ın gözü aç kurt gibi bakar.

   17O belde halkının gözü pek az görür.

   18Altın para versen uzun uzun bakar.

   19Ak sakallı birinden istesen verir.

   20Mısır'ın insanları pek yumuşak yüzlüdür.

   21Dinle, türlü renklerden bir renk aldım.

   22Bütün gömlekleri mavi çizgilidir.

   23Güzel pirinçleri Reşid’den gelir.

   24Mısır'ın pirinci dünyaca ünlüdür.

   25Bir kez odama sıvacı tutmaya niyet ettim.

   26Aradım, iyi bir kiracı bulamadım.

   27Gördüm ki kıymık ağacı bütünüyle bitmiş.

   28Mısır’ın muzunun tatlı olduğunu söylerler.

   29Mübarek suyu deniz gibi akar.

   30Yusuf’un düştüğü kuyu oradadır.

   31Mısır’ın boyunun altı aylık yol olduğunu söylerler.

   32Mısır’ın düzü tükenmez derler.

   33Göze hayal gibi bir perde çekerler.

   34Törelerinde namusun az olduğu söylenir.

   35İşitin, oraya asla kar yağmaz.

   36Mısır’ın buzu eczayla donar.

   37Bağına ve bahçesine bir kez girmedim.

   38Açmış gülünden hiç koparmadım.

   39Yazına kışına aklım ermedi.

   40Mısır’ın sonbaharı nasıl gelir geçer?

   41Hepsi Frenklere düşkün olmuş;

   42kadını da delikanlısı da çılgına dönmüş.

   43Tarikat erkânında seçkin olmuşlar.

   44Mısır’ın özünün hangi yolda olduğu bilinmez.

   45Yas tutanlarının tükenmediği söylenir.

   46Mahrem yeri zerrece örtülü değildir.

   47Kuru bademi yığılıp kalmıştır.

   48Mısır’ın tozu her yandan gelir.

   49Ey Ecrî, bir süre başıboş gezdim.

   50Çevreden yöreden haber aldım.

   51Bütün toprakları ağaçlarla dolmuş;

   52Bilmem, Mısır’ın cevizi bulunur mu?

   Manzume Mısır’ı övmeye başlar fakat her dörtlükte övgüyü mizahi bir şikâyetle tersine çevirir. Pahalılık, yiyecekler, kiracılar, iklim ve toplumsal gözlemler gezginin şaşkın bakışından aktarılır. Son dörtlük, Ecrî’nin çevreden topladığı haberleri ceviz sorusuyla nükteli biçimde kapatır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle