Vatan
Vatanı toprakla değil dille tanımlayan bir program şiiri. Üç bendin her biri “bir ülke ki” diye başlar ve aynı dizeyle biter. Millî Edebiyat'ın vatan anlayışını en açık gösteren metinlerden.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Bir ülke ki camiinde Türkçe ezan okunur,
Köylü anlar mânasını namazdaki duanın...
Bir ülke ki mektebinde Türkçe Kuran okunur
Küçük büyük herkes bilir buyruğunu Huda'nın...
Ey Türkoğlu, işte senin orasıdır vatanın!
1Bir ülke ki camisinde Türkçe ezan okunur,
2köylü namazdaki duanın anlamını anlar...
3Bir ülke ki okulunda Türkçe Kur'an okunur,
4küçük büyük herkes Allah'ın buyruğunu bilir...
5Ey Türkoğlu, işte senin vatanın orasıdır!
- 2
Bir ülke ki toprağında başka ilin gözü yok,
Her ferdinde bir, lisan, adet, din birdir...
Mebusânı temiz, orda 'ların sözü yok,
Hududunda evlâtları seve seve can verir,
Ey Türkoğlu, işte senin orasıdır vatanın!
1Bir ülke ki toprağında başka ülkenin gözü yok,
2her ferdinde ülkü bir; dil, âdet, din birdir...
3Milletvekilleri temiz, orada Boşo'ların sözü geçmez;
4sınırında evlatları seve seve can verir.
5Ey Türkoğlu, işte senin vatanın orasıdır!
İkinci bent mecliste ‘Boşo'nun sözü’ yerine ortak duygudan doğan birlik ister; dil, âdet ve din tekliği üzerinden kurduğu dışlayıcı model tarihsel milliyetçi söylem olarak mesafeli okunur. Metin dışı kişi kimliği, ayrıca tanık olmadan yorumun dayanağı yapılmaz.
- 3
Bir ülke ki çarşısında dönen bütün sermâye
Sanatında yol gösteren ilimle Türkündür
Hirfetleri birbirini dâim eder
Tersâneler, fabrikalar, vapur, tren Türkündür
Ey Türkoğlu işte senin orasıdır vatanın!
1Bir ülke ki çarşısında dönen bütün sermaye,
2sanatında yol gösteren ilim ve fen Türk'ündür;
3esnaf loncaları birbirini daima korur;
4tersaneler, fabrikalar, vapur, tren Türk'ündür.
5Ey Türkoğlu, işte senin vatanın orasıdır!
Son bent pazar, fabrika, tersane, vapur ve trenleri ülkenin ortak üretim araçları olarak sıralar. Vatan tanımı böylece dil ve siyasal birlikten ekonomik örgütlenmeye geçer; bu sonuç yalnız bentte sayılan unsurlara dayanır.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 141246 numaralı sürüm esas alındı; imlâsına dokunulmadı. Şiir, yazıldığı dönemin siyasî tartışmalarının içinden çıkmıştır ve yorumlarda o bağlamla birlikte ele alınmıştır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
"Atanın içkisi köpüklü kımız,Ziya Gökalp · Şiir→
İlk bent vatanı ortak ve anlaşılır dil üzerinden kurar; köylünün ezanı ve mektepte okunan Kur'an'ı anlayabilmesi istenir. Bu tarihsel dil-din programı güncel bir ibadet veya yurttaşlık ölçütü olarak onaylanmaz.