Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ meni

Leylâ vü Mecnûn’da Mecnûn’un Kâbe’de okuduğu; kurtulmak yerine daha çok belaya tutulmayı dileyen ve sonunda benlikten korunmayı isteyen sekiz beyitlik dua gazeli.

1. 1

   Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ meni

   Bir dem belâ-yı aşkdan etme cüdâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Yâ Rab, beni aşkın belasıyla tanıştır.

   2Bir an bile beni aşkın belasından ayırma.

   Beyit yorumu +

   Dua kalıbı ters çalışıyor: İstenen şey kurtuluş değil, belaya alışmak. İlk beyit aşkı bir felaket olarak adlandırıp aynı cümlede ondan ayrılmamayı dileyerek bütün gazelin mantığını kuruyor.

2. 2

   Az eyleme inâyetüni ehl-i derdden

   Ya‘ni ki çoh belâlara kıl mübtelâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Dert sahiplerinden yardımını eksiltme;

   2yani beni çok belaya tutulmuş kıl.

   Beyit yorumu +

   “İnâyet” normalde sıkıntının hafifletilmesi demek; burada bela çokluğu olarak açıklanıyor. Mecnûn dua dilinin sözlüğünü değiştiriyor, lütuf ile musibet aynı kelimeye sığıyor.

3. 3

   Oldukça men götürme belâdan irâdetüm

   Men isterem belânı çü ister belâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Ben var oldukça isteğimi beladan çevirme;

   2bela beni istediği gibi ben de belayı isterim.

   Beyit yorumu +

   Bela ile âşık, karşılıklı istekli iki taraf gibi konuşuyor. İlişki tek yönlü bir çile olmaktan çıkıp anlaşmaya dönüşüyor; kimin kimi aradığı belirsiz kalıyor.

4. 4

   Temkînümi belâ-yı mahabbetde kılma süst

   Tâ dûst ta‘n edüp demeye bî-vefâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Sevgi belası içinde dayanma gücümü gevşetme,

   2ki dost beni kınayıp vefasız demesin.

   Beyit yorumu +

   Dayanma gücü isteniyor ama sebebi kendi rahatı değil: Dost “vefasız” demesin. Mecnûn acıyı çekmeyi bir itibar meselesi yaparak sabrı sevgilinin gözüne bağlıyor.

5. 5

   Getdükçe hüsnin eyle ziyâde nigârumun

   Geldükçe derdine beter et mübtelâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Sevgilimin güzelliğini gittikçe artır;

   2onun derdine tutkunluğumu da gittikçe ağırlaştır.

   Beyit yorumu +

   Güzellik ile dert aynı hızda büyütülmek isteniyor. İki dize bir denklem kuruyor: Leylâ ne kadar güzelleşirse Mecnûn o kadar çok acıyacak, kimse de bunu azaltmasın.

6. 6

   Men handan ü mülâzemet-i i‘tibâr ü câh

   Kıl kâbil-i saâdet-i fakr ü fenâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Ben nerede, itibar ile makam peşinde koşmak nerede?

   2Beni yokluğun ve fakirliğin saadetine yetenekli kıl.

   Beyit yorumu +

   İtibar ile makam bir anda gülünç görünüyor: “Ben nerede, o nerede?” Mecnûn yükselme isteğini reddedip yerine yokluğu koyuyor; dilenen şey artık başarı değil eksilme.

7. 7

   Eyle zaîf eyle tenüm fürkatinde kim

   Vaslına mümkün ola yetürmek sabâ meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Ayrılığında bedenimi öyle zayıflat ki

   2sabah rüzgârı beni sevgiliye ulaştırabilsin.

   Beyit yorumu +

   Zayıflık burada bir kayıp değil, ulaşım aracı: Beden hafifleyince rüzgâr onu taşıyabilir. Kavuşmanın şartı güçlenmek değil, taşınacak kadar erimek oluyor.

8. 8

   Nahvet kılup nasîb Fuzûlî kimi mana

   Yâ Rab mukayyed eyleme mutlak mana meni

   Günümüz Türkçesi +

   1Fuzûlî gibi bana da bir kibir payı nasip edip

   2yâ Rab, beni bütünüyle kendime bağlı kılma.

   Beyit yorumu +

   Sekiz beyit boyunca bela isteyen dua, sonunda tek bir şeyden korunmak istiyor: kendine bağlı kalmak. Mecnûn’un dilinden konuşan Fuzûlî, benliği aşkın belasından daha ağır bir yük sayıyor.