DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Karacaoğlan/Yazın evel baharında
Kaynaklı metin
Semai · 17. yüzyıl

Yazın evel baharında

Elmayı aşkın nişanı sayan semai; dalındaki elmayı yere düşmeden koparmayı öğütlüyor, sonunda o elmanın kadrini bilmeyen birinin eline geçmesinden yakınıyor.

Özgün metin
  1. 1

    Yazın evel baharında

    Teferrüçte gör elmayı

    Yel esip yere düşmeden

    Budağında kır elmayı

    Günümüz Türkçesi +

    1Yazın ilk baharında,

    2gezinirken elmaya bak.

    3Rüzgâr esip yere düşürmeden

    4onu dalında kopar.

    Dörtlük yorumu +

    Öğüt açık: Rüzgâr esip elmayı yere düşürürse artık o elma kimsenin değil. Zamanlamayı havaya bırakmamak, sevdada geç kalmamanın en kısa söylenişi; koparmak bir cesaret işi sayılıyor.

  2. 2

    Elmanın dudağı ağlar

    Gözüm yaşı durmaz çağlar

    Beyler, paşalar, ağalar

    Diz üstüne kor elmayı

    Günümüz Türkçesi +

    1Elmanın dudağı ağlıyor.

    2Gözümün yaşı durmadan akıyor.

    3Beyler, paşalar, ağalar

    4elmayı dizlerinin üstüne koyuyor.

    Dörtlük yorumu +

    Elma bir meyve olmaktan çıkıp ağlayan bir dudak kazanıyor. Aynı elma beylerin dizinde saygıyla duruyor; şairin payına düşen ise yalnız gözyaşı.

  3. 3

    Perişan gönlüm perişan

    Elmadır âşıka nişan

    Elmasız yare kavuşan

    Aheder anar elmayı

    Günümüz Türkçesi +

    1Gönlüm perişan, perişan.

    2Âşığın nişanı elmadır.

    3Elmasız olarak yârine kavuşan

    4âh eder, elmayı anar.

    Dörtlük yorumu +

    Elma burada bir armağan değil, sevdanın belgesi. Onu götürmeden kavuşan biri kavuşmuş sayılmıyor; buluşma gerçekleşiyor ama elde tutulacak bir işaret kalmıyor.

  4. 4

    Karacoğlan kaynar, coşar

    Aşk dalgası boydan aşar

    Bir kötüye yolu düşer

    Kadrin bilmez yer elmayı

    Günümüz Türkçesi +

    1Karacoğlan kaynıyor, coşuyor.

    2Aşk dalgası boyunu aşıyor.

    3Elmanın yolu kötü birine düşüyor.

    4O da kıymetini bilmeden yiyor.

    Dörtlük yorumu +

    Şiir bir yeme sahnesiyle kapanıyor: Nişan olan elma, kadrini bilmeyen birinin ağzında sıradan bir meyveye dönüyor. Kaybedilen elma değil, ona yüklenen anlam.

Kaynak

Metnin kaynağı

Türkçe Vikikaynak’ın 144085 numaralı sürümü esas alındı (kitap s. 80, tarama s. 90, tarama sürümü 137986); antolojide “— 6 —” numarasıyla veriliyor. Üçüncü dörtlükteki “Aheder” kaynakta bitişik dizilmiş; “âh eder” okunuşu günümüz Türkçesi satırına yansıtıldı, özgün yazım korundu. Metin, Sadettin Nüzhet Ergun’un Halk Edebiyatı Antolojisi adlı derlemesinin (İstanbul, 1938) taranmış nüshasından aktarıldı. Dizegâh’taki bu beş ek metnin tamamı aynı derlemeye bağlıdır; türkü icralarında dolaşan başka varyantlarla karıştırılmadı. Kaynakta büyük harfle dizilen mahlas (KARACOĞLAN) normal yazıma çevrildi; harf kadrosuna, noktalamaya ve dize düzenine dokunulmadı.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Okumaya devam edin

Karacaoğlan şiirleri arasında gezinin

Şair profiline dön →