Yeşil Boncuk

Çocuk anlatıcı, üzerinde ay yıldızlı al bayrak taşıyan bir kız resmi bulunan yeşil boncuğunu tanıtır ve resmi ilk gördüğünde öperek ağladığını söyler. İkinci birimde boncuk ‘İslam vatanı’, kız ise hürriyet olarak konuşturulur. Yeşil baharın üstündeki kar, gökten düşen ay yıldız ve zincirli kız imgeleri esareti görünür kılar. Devamındaki basılı söyleyiş karı ateşe yakma emrini, çarmıh ve yâr dizilerinde belirtilmeyen faili ve referansı, ayrıca ‘bir kahraman alalı’ biçimindeki kapalı dizimi art arda getirir; bunlar kesin bir kişi zincirine kapatılmaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ben bir küçücük çocuğum,

   Var bir yeşil boncuğum.

   Üstünde bir güzel kız

   Resmi var; ay ve yıldız

   Damgasıyla bezeli,

   Bir bayrak tutar eli.

   Bir bayrak ki rengi al;

   Bir ak yıldız, ak hilâl!

   İlk görüşde ağladım,

   Hem öpdüm, hem ağladım.

   1Ben küçücük bir çocuğum,

   2Yeşil bir boncuğum var.

   3Üzerinde güzel bir kızın

   4Resminde ay ile yıldız var,

   5İşaretleriyle süslü,

   6Elinde bir bayrak tutuyor.

   7Bayrağın rengi aldır;

   8Üstünde ak yıldız ve ak hilal vardır!

   9İlk gördüğümde ağladım,

   10Hem öptüm hem de ağladım.

   İlk birim çocuğun elindeki küçük nesneyi siyasal bir simge alanına dönüştürür. Boncuktaki kızın taşıdığı al bayrak, ak yıldız ve hilalle açıkça tarif edilir; çocuğun resmi hem öpmesi hem de ağlaması sevgi ile kederi aynı anda gösterir. Henüz esaretin nedeni açıklanmaz, duygusal düğüm ikinci birime bırakılır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Boncuk: İslâm vatanı!

   Kız: Tanıdım ben anı,

   Hürriyetdir bize güneş,

   Yurd bizi beklemiş,

   Elinde Türk bayrağı,

   Geliş yaksın ocağı.

   Boncuğumu takarım,

   Göğsümde dur bakarım,

   Solmaz, yeşil bir bahar,

   Üstünü kaplamış kar.

   Gökden düşmüş ay, yıldız,

   Boynu zincirli bir kız.

   Bulub dikmiş çarmıha,

   Götürüyor yârine.

   Âh! Bu karı ateşe yak,

   Çamlıkda yatsa idik!

   Âh! Bu kızı zincirden,

   Kurtarsa idik aman!

   Âh! Bu yıldızlı akı,

   Bir kahraman alalı,

   Olub göğe yükseltsek!

   Âh! Ne zaman bu dilek,

   Yürüyecek ileri,

   Bu yurda çekecek Türkleri!...

   1Boncuk: İslam yurdu!

   2Kız: Onu tanıdım,

   3Hürriyet bizim güneşimizdir,

   4Yurt bizi beklemiş,

   5Elinde Türk bayrağı var,

   6Geliş ocağı yaksın.

   7Boncuğumu takıyorum,

   8Göğsümde dur; bakarım — bağ kapalıdır,

   9Solmayan yeşil bir baharın

   10Üstünü kar kaplamış.

   11Ay ile yıldız gökten düşmüş,

   12Bir kızın boynu zincirli.

   13Bulup çarmıha dikmiş — fail belirtilmemiş,

   14Yârine götürüyor — yârın referansı açık,

   15Ah! Bu karı ateşe yak,

   16Çamlıkta yatabilsek!

   17Ah, şu kızı zincirinden

   18Kurtarabilsek, aman!

   19Ah, şu yıldızlı beyazı

   20Bir kahraman alalı — basılı biçim; dizim kapalı,

   21Olup göğe yükseltsek!

   22Ah, bu dilek ne zaman

   23İleriye doğru yürüyecek,

   24Türkleri bu yurda getirecek!...

   İkinci birimde boncuk İslam vatanını, kız hürriyeti söyler; yurdun ‘beklemiş’ oluşu tamamlanmışlık yüzeyinde kalır. ‘Göğsümde dur bakarım’ dizimi, çarmıha diken fail ve ‘yâr’ referansı açık değildir. Ardından karı ateşe yakma emri gelir; ‘bir kahraman alalı’ biçimi de sessizce ‘alsa’ya çevrilmeden kapalı basılı yüzey olarak korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle