Yiğit Olan Gümbür Gümbür Gürlesin

Davul, kılıç, mızrak ve meydan görüntüleriyle kurulan tarihsel yiğitlik övgüsü, her dörtlükte doğuran anneye yönelen nakaratla birleşir. Kan ve şarap söyleyişi tarihsel şiddet retoriği olarak açıklanır; güncel bir çağrı sayılmaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yiğit olan gümbür gümbür gürlesin

   Yiğidi doğuran ana bin yaşa

   Ağ göğdede kızıl kanlar şorlasın

   Yiğidi doğuran ana bin yaşa

   1Yiğit olan gümbür gümbür gürlesin

   2Yiğidi doğuran anne bin yıl yaşasın

   3Beyaz göğüste kızıl kanlar fışkırsın

   4Yiğidi doğuran anne bin yıl yaşasın

   1. dörtlük: “Yiğit olan gümbür gümbür gürlesin” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Gümbürdeme sesiyle açılan yiğitlik övgüsü, beyaz göğüste fışkıran kızıl kana geçer; doğuran anneye yönelen nakarat savaşçının ününü aile kökenine bağlar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Davlumbazlar yeğde yeğde uranda

   Çarkacılar sağlı sollu dönende

   Eğri kılınç ağ göğdeyi bölende

   Yiğidi doğuran ana bin yaşa

   1Davlumbazlar güçlü güçlü vurulduğunda

   2Öncü savaşçılar sağlı sollu döndüğünde

   3Eğri kılıç beyaz göğsü böldüğünde

   4Yiğidi doğuran anne bin yıl yaşasın

   2. dörtlük: “Davlumbazlar yeğde yeğde uranda” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Davulun güçlü vuruşu, öncülerin iki yanda dönmesi ve eğri kılıcın göğsü bölmesi savaş alanını ses ile hareket üzerinden kurar; anne nakaratı bu sert sahneyi çevreler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gele beyler cenge harbi çalınsın

   Çamlıbel askeri ayrı bölünsün

   Gece gündüz zarbı meydan kurulsun

   Yiğidi doğuran ana bin yaşa

   1Beyler gelsin, savaş çalgısı çalınsın

   2Çamlıbel askeri ayrı birliklere bölünsün

   3Gece gündüz vuruşma meydanı kurulsun

   4Yiğidi doğuran anne bin yıl yaşasın

   3. dörtlük: “Gele beyler cenge harbi çalınsın” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Beylerin gelişi, savaş çalgısı ve birliklere ayrılan Çamlıbel askeri hazırlık düzenini gösterir; gece gündüz kurulacak meydan, çatışmanın sürekliliğini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Asıl koç yiğitler pusuda saklı

   Belleri kılınçlı eli mızraklı

   Hep şahin bakışlı aslan sıfatlı

   Yürü kan içenler hep binler yaşa

   1Asıl koç yiğitler pusuda gizlidir

   2Bellerinde kılıç, ellerinde mızrak vardır

   3Hepsi şahin bakışlı, aslan görünüşlüdür

   4Yürüyün, kan içenler; hep bin yıl yaşayın

   4. dörtlük: “Asıl koç yiğitler pusuda saklı” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Pusudaki savaşçılar kılıç, mızrak, şahin bakışı ve aslan görünüşüyle betimlenir; kan içme sözü tarihsel taşkınlık retoriğidir ve güncel şiddet övgüsü sayılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   KÖROĞLU der bugün burdan duralım

   Sabah olsun zarbı meydan kuralım

   Akan kandan dolu şarap uralım

   Yürü deli huylum sen binler yaşa

   1Köroğlu der ki bugün burada duralım

   2Sabah olsun, vuruşma meydanı kuralım

   3Akan kandan dolu şarap uralım

   4Yürü deli huylum, sen bin yıl yaşa

   5. dörtlük: “KÖROĞLU der bugün burdan duralım” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Köroğlu bugün durup sabah meydan kurmayı önerir; kanı şaraba dönüştüren abartı ile “deli huylum” hitabı, savaşçı söylemin ürpertici kapanışını oluşturur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle