Kara Bahtıma Pes Demem

Defterlerden silindiğini öğrenen Nûrî, kara bahtına çirkin sözlere aldırmadan daha coşkun esmesini söyler. Yıkıcının çok, yapıcının yok olduğu düzende mestten çarığa düşürülür; aslanın tilkiye pes ettirilmesi toplumsal ve kişisel değer kaybının son simgesidir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yine defterlerden silmişler beni

   Duyunca bir çirkin ses kara bahtım

   1Beni yine defterlerden silmişler.

   2Ey kara bahtım, çirkin bir söylenti duyunca,

   Anlatıcı bir kez daha defterlerden silindiğini öğrenir; bu çirkin habere karşı kara bahtına seslenir. Toplumsal itibar kaybı kişisel talihin yaptığı bir saldırı gibi anlatılır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sandılar geminin yoktur yelkeni

   İnadına çoşkun es kara bahtım

   1Gemimin yelkeni yok sandılar.

   2inadına daha coşkun es.

   Geminin yelkensiz sanılması başkalarının anlatıcıyı güçsüz görmesini simgeler. Kara bahttan inadına coşkun esmesi istenir; rüzgâr, küçümsemeye karşı yeniden hareket ve direnç sağlayacaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âlem yıkıcı olmuş yok yapıcı

   Kimi cellât olmuş, kimi kapıcı

   1Herkes yıkmaya çalışıyor; yapan hiç kimse yok.

   2Kimi cellat kesilmiş, kimi kapıcı olmuş.

   Dünyada herkes yıkıcı olmuş, yapıcı kimse kalmamıştır; insanların kimi cellat, kimi kapıcı kesilmiştir. Toplum düzeni üretmek yerine öldüren veya kapıda bekleten rollere indirgenerek sert biçimde taşlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ezel giymez idik mesti pabucu

   Verdirdi çarığa mest kara bahtım

   1Eskiden mest ve ayakkabı bile giymezdik.

   2Kara bahtım, mesti çarığa verdirdi.

   Eskiden mest ile pabucu bile giymeyen anlatıcıya kara baht şimdi mesti çarığa verdirir. Basılı sözdizimi bir ayakkabının ötekinin üstüne giydirildiğini söylemez; giyim eşyaları arasındaki değer düşüşü herhangi bir üst-alt sırası eklenmeden korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Her veçhile başa çıkılmaz iken

   Cendereye vurup sıkılmaz iken

   1Her yönden başa çıkılmaz iken.

   2Cendereye konup sıkılamazken,

   Hiçbir yoldan başa çıkılamayan ve cendereye konup sıkıştırılamayan bir güçten söz edilir. Bu hazırlık, sonraki birimde aslan ile tilki arasındaki değer tersine dönüşünü daha çarpıcı kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bu NURÎ arslana yıkılmaz iken

   Dedirdi tilkiye pes kara bahtım

   1Bu Nûrî'yi aslan bile yere yıkamazken,

   2kara bahtım beni tilkiye ‘pes’ dedirtti.

   Aslanın bile yıkamadığı Nûrî’ye tilki karşısında ‘pes’ dedirtilir. Şiir, kara bahtın yalnız güç kaybettirmediğini, değerliyi değersize yenik göstererek onuru da ters yüz ettiğini söyleyerek biter.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle