Cefadan Geçmedin Güzel

Nûrî canından bezdiğini söylerken sevgilinin hâlâ cefadan vazgeçmemesini sorgular. Dudak şarabı kana, kavuşma umudu muratsızlığa dönüşür; son bentte saçına bağlanmış ve yere serilmiş hâliyle, vefası olmayan sevgilinin başlangıçta neden söz verdiğini sorar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ben tatlı canımdan bezdim usandım

   Geçmedin sen daha cefadan güzel

   1Artık kendi tatlı canımdan bile bezdim.

   2Ey güzel, sen hâlâ eziyet etmekten vazgeçmedin.

   Anlatıcı kendi canından bile bezdiğini söylerken sevgilinin hâlâ eziyetten vazgeçmediğini belirtir. Yaşama isteğinin tükenmesi ile sevgilinin süreklilik gösteren cefası şiirin ağır sitem tonunu hemen kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şerabı lâ’linle kana boyandım

   Bâri bir insaf et bak bana güzel

   1Yakut dudağının şarabıyla kana boyandım.

   2Hiç olmazsa insafa gel ve bana bak, güzel.

   Yakut dudağın şarabıyla kana boyanmak, öpüş ve yaralanma anlamlarını üst üste getirir. Ardından sevgiliden hiç olmazsa insafa gelip bakması istenir; acının karşılığı büyük bir vaat değil, küçük bir merhamettir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ne lebinden içtim kandım dünyada

   Ne bir günüm gördüm erdim murada

   1Bu dünyada ne dudağından içip susuzluğumu giderdim,

   2ne de bir gün yüzü görüp muradıma erdim.

   Anlatıcı ne sevgilinin dudağından içip susuzluğunu giderebilmiş ne de bir gün yüzü görüp muradına ermiştir. İki olumsuzluk, aşkın hem bedensel yakınlık hem mutluluk bakımından bütünüyle karşılıksız kaldığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seza mı âşıka böyle cefa da

   Hele bir hesap et sen sana güzel

   1Bir âşığa böylesine eziyet etmek uygun mudur?

   2Ey güzel, bunu kendi vicdanında bir hesap et.

   Bir âşığa böyle eziyet etmenin uygun olup olmadığı sorulur; sevgiliden bunu kendi vicdanında hesaplaması istenir. Sitem artık yalnız duygu bildirmez, sevgiliyi ahlâkî bir muhasebeye çağırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   NURİ kâkülüne zülfüne beste

   Beni bin can ile ettin efkende

   1Nûrî, kâkülüne ve saçına bağlanmıştır.

   2Beni bin canla yere serdin.

   Nûrî sevgilinin kâkülüne ve saçına bağlanmıştır; sevgili de onu bin canla yere sermiştir. Saçın bağı ile düşürülme görüntüsü, âşığın gönüllü bağlılığını sevgilinin yıkıcı üstünlüğüne bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Çünkü vefa etmek yok idi sende

   Niçin ikrar verdin iptida güzel

   1Madem sende vefa göstermek yoktu,

   2Öyleyse başlangıçta niçin söz verdin, güzel?

   Sevgilide vefa bulunmadığı kabul edildikten sonra başlangıçta neden söz verdiği sorulur. Şiir, çekilen cefanın kökünü geçmişteki ikrara götürür ve bugünkü davranışla ilk vaat arasındaki çelişkiyi açık bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle