Ahmed’in aşk ateşi gözümü yaşlı eder

Şiir Ahmed, Halil, Musa, Yusuf, İsmail, Hüseyin, Hasan, Süleyman, Murad, Abdülfettah, Mehmet, Ali, Yahya, Mahmud, Salih ve Mustafa adlarını aşk hâlleriyle ilişkilendirir. Her kişi şifa, güzellik, cefa veya ölüm tehdidi taşır. Ömer bu geniş dost ve sevgili çevresinde duygusal bağlılığını tek tek adlandırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sûz-i aşkı Ahmed’in kim çeşmimi giryân eder

   Merhamet eyler Halîl’im derdime dermân eder

   1Ahmed’in aşk ateşi gözümü yaşlı eder.

   2Halil’im merhamet gösterip derdime derman olur.

   Ahmed’in aşkı gözyaşı üretirken Halil merhamet ve şifa getirir. Yan yana gelen iki ad, aynı duygusal çevrede yaralayan sevgiyle derdi onaran dostluğu karşıt biçimde temsil eder.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Musi’nin cevr ü cefâsı âşıkı büryân eder

   Yusuf’un hüsnü cemâli bendesin hayrân eder

   1Musa’nın eziyeti ve cefası âşığı kebap eder.

   2Yusuf’un güzel yüzü kulunu hayran bırakır.

   Musa’nın cefası âşığı ateşte kızartır, Yusuf’un yüzü ise hayranlıkta dondurur. Acı ile güzellik farklı kişiler üzerinden verilse de ikisi de konuşanın iradesini elinden alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İsmail ya gonce güldür bürümüş yanını hâr

   Hüseyin’in sevdası kılmakta kalbimde karâr

   1İsmail ya dikendir ya da çevresini diken sarmış gonca güldür.

   2Hüseyin’in sevdası kalbimde yerleşip durur.

   İsmail hem diken hem dikenler içindeki gonca olarak belirsiz bir görüntü taşır. Hüseyin’in sevgisinin kalbe yerleşmesi, bu çift anlamlı tehlike karşısında daha sakin ve sürekli bir bağlılık kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hasan’a gönül vereli ağlarım leylü nehâr

   Süleyman’ım ben gedâyı gâhice mihmân eder

   1Hasan’a gönül verdiğimden beri gece gündüz ağlarım.

   2Süleyman’ım zaman zaman bu yoksulu misafir eder.

   Hasan’a gönül verme gece gündüz gözyaşı doğurur; Süleyman’ın misafirliği ise ara sıra sığınak sağlar. Sürekli keder ile geçici kabul, şairin dost çevresindeki değişken yakınlıkları gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kim rakibler bağlamışlar yâra giden râhımı

   Cân ü dilden âşıkım ben severim Murad’ımı

   1Rakipler sevgiliye giden yolumu bağlamış.

   2Ben Murad’ımı canıgönülden severim.

   Rakipler sevgiliye giden yolu fiziksel olarak kapatmış gibidir, fakat Murad’a duyulan sevgi iç dünyada engellenemez. Adın ‘istenen’ çağrışımı, ulaşılması gereken amacı da belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Hak hatâdan saklasın pek Abdülfettâh’ımı

   Korkarım birgün Mehemmet katlime fermân eder

   1Tanrı çok değerli Abdülfettah’ımı hatadan korusun.

   2Korkarım Mehmet bir gün öldürülmem için ferman verir.

   Abdülfettah için koruyucu dua edilirken Mehmet’ten ölüm fermanı beklenir. Aynı isim dizisinde birine zarar gelmesinden korkmakla başka birinin zarar vereceğinden korkmak yan yana durur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ali’nin fikr ü hayâli cânıma kıldı azâb

   Severim Yahyâ’yı anın Mahmûd’um eyler ikab

   1Ali’nin düşüncesi ve hayali canıma azap verdi.

   2Yahya’yı severim; bu yüzden Mahmud’um beni cezalandırır.

   Ali’nin hayali azap, Yahya sevgisi Mahmud’un cezasına gerekçe olur. Düşünce ve bağlılık görünmez kalsa da bu adlar arasındaki kıskançlık düzeninde somut bir suç gibi karşılık bulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Salih’in nâz ü edâsı bağrımı eyler kebâb

   Ey Ömer âhır seni kim Mustafâ kurbân eder

   1Salih’in nazı ve edası bağrımı kebap eder.

   2Ey Ömer, sonunda Mustafa seni kendine kurban eder.

   Salih’in nazı bağrı yakar; Mustafa ise Ömer’i kurban edecek son güç olarak belirir. Kapanış, önceki bütün aşk ve cefa ilişkilerini şairin kendi canının sunulmasıyla tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle