Yüce Sultanlar Sultanı — Derman
Aynı incipitle başlayan ikinci şiir, sevgiliden hasreti gidermesini değil derdini vermesini ister. Dert bizzat derman olur; şair aşk ateşiyle yanmayı, piriyle yoldaş ve sırla sırdaş olmayı diler.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Yüce sultanlar sultanı
Derdini ver inleyeyin
1Yüce sultanlar sultanı.
2Derdini ver de inleyeyim.
- 2
Derdindir derdime
Derdini ver inleyeyin
1Derdindir derdime çare.
2Derdini ver de inleyeyim.
Derdin derde derman olması, acı ile şifayı ayırmaz ve nakaratı bilinçli bir teslimiyet talebine dönüştürür. Şifa acının silinmesinde değil doğru derdi taşımadadır.
- 3
Derdin derdime
Anınla gönlüm hoşeyle
1Derdini benim derdime düşür.
2Gönlümü onunla hoş tut.
İlahî derdin gönle düşürülmesi ve gönlün onunla hoş edilmesi, kederin manevî sevinç üretebileceğini söyler. Dert gönlü bozmak yerine sevgiliyle hoş eder.
- 4
ile yoldaş eyle
Derdini ver inleyeyin
1Lütfunu bana yoldaş et.
2Derdini ver de inleyeyim.
Lütfun yoldaş edilmesi, dert yolculuğunda şairin yalnız bırakılmama isteğini açık eder. Lütuf, zorlu yolun koruyucu eşliği olarak istenir. Şair böylece soyut bağışı, yol boyunca yanında yürüyecek canlı bir desteğe dönüştürür.
- 5
Aşkın ile yandır beni
Derdine boyandır beni
1Aşkın ile yak beni.
2Beni derdinin rengine boya.
Aşk ateşiyle yanmak ve derde boyanmak, dönüşümün yüzeysel değil bütün varlığı kaplayan nitelikte olmasını ister. Ateş ve boya aşkın iki dönüştürücü maddesidir.
- 6
döndür beni
Derdini ver inleyeyin
1Basılı “Al sen sana” kuruluşunun söz dizimi belirsizdir; “beni sana döndür” dileği açıktır.
2Derdini ver de inleyeyim.
İlk dizede “beni sana döndür” dileği açıktır; baştaki “Al sen sana” kuruluşunun söz dizimi güvenle çözülemiyor. İkinci dize, muhatabın derdini verip şairin inlemesine izin vermesi dileğini bildirir; belirsiz kuruluş ayrıca kesinleştirilmez.
- 7
yoldaş eyle bana
Sırrın eyle bana
1Pirimi bana yoldaş et.
2Beni sırrına sırdaş et.
Pirin yoldaş kılınması, aşk yolunda rehberliğin korunmasına yönelik somut bir dua oluşturur. Pir eşliği dert yolunu sahipsiz bırakmaz. Sırdaşlık isteği, rehberle yürümeyi onun iç bilgisine kabul edilme arzusuyla tamamlar.
- 8
Dîni dindaş eyle bana
Derdini ver inleyeyin
1Beni din yolunda dindaş et.
2Derdini ver de inleyeyim.
Sırla sırdaş, dinle dindaş olma dileği; bilgi, bağlılık ve yakınlığı aynı manevî toplulukta birleştirir. Sır ve din ortaklığı yakınlığın iki katmanıdır.
- 9
KAYGUSUZ eder ey Ganî
Sensin derdimin dermanı
1KAYGUSUZ der ki: Ey Gani.
2Derdimin çaresi sensin.
Kaygusuz Gani’ye seslenip sevgiliyi derdinin dermanı ilan eder; mahlas şiirin paradoksunu açıkça çözer. Gani hitabı sevgilinin sınırsız verme gücünü anar.
- 10
Gönlüm seni ister seni
Derdini ver inleyeyin
1Gönlüm yalnız seni ister.
2Derdini ver de inleyeyim.
Gönlün yalnız sevgiliyi istemesi, bütün ara arzuları eleyerek dert talebinin ardındaki tek hedefi gösterir. Tek arzu nakaratın dert isteğini anlamlandırır.
Metnin kaynağı
Basılı Kaygusuz/Alâeddin atfı, TEİS’teki Vizeli Şeyh Alâeddin Ali kimliğiyle eşleştirildi; Kaygusuz Abdal (Alâeddin Gaybî) kimliğiyle birleştirilmedi.
Atıf kanıtını aç ↗Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Kaygusuz Alâeddin, basılı No. 7, PDF 219; 10 birim/20 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Yüce sultanlar sultanıKaygusuz Abdal · Hasret ve ilahî dert ilahisi→
Yüce sultandan dert istemek şiirin temel paradoksudur; inleyiş, sevgiliye yaklaşmanın arzulanan yolu sayılır. İnlemek sevgiliye yönelen bilinçli bir ibadet olur.