Yüce Sultanlar Sultanı — Hasret

İlk “Yüce sultanlar sultanı” şiiri sevgilinin hasretiyle yanan canı ve onun hayaliyle oyalanan gönlü anlatır. Şair tecellinin cana vurmasını, sırra erişip Tanrı’yı bulmayı ve sevgiliyle mamur olmayı diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yüce sultanlar sultanı

   Sensin heman derdim benim

   1Yüce sultanlar sultanı.

   2Benim tek derdim sensin.

   Yüce sultana seslenen şair tek derdinin sevgili olduğunu söyler; bütün sıkıntılar bir hasrette toplanır. Nakarat sevgiliyi tek ve sürekli sıkıntı yapar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hasretin yaktı cânımı

   Sensin heman derdim benim

   1Hasretin yaktı canımı.

   2Benim tek derdim sensin.

   Hasretin canı yakması, nakarattaki “derdim” sözünün soyut değil bedende hissedilen bir acı olduğunu gösterir. Yanma imgesi özlemin bedensel şiddetini duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hayâlin canda bağlarım

   Anınla gönlüm eğlerim

   1Hayalini canımda saklarım.

   2Gönlümü onunla avutuyorum.

   Sevgilinin hayalini canında saklayan özne gönlünü bu hayalle oyalar; yokluk zihinsel suretle hafifletilir. Hayal, görünmeyen sevgiliyle iç ilişkiyi sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gâh ağlarım gâh inlerim

   Sensin heman derdim benim

   1Bazen ağlıyor, bazen inliyorum.

   2Benim tek derdim sensin.

   Bazen ağlayıp bazen inlemek, hasretin değişen seslerini verir; tekrar edilen dert bu dalgalanmayı birleştirir. Ağlama ile inleme hasretin iki ayrı sesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Pertevin aksin sal câne

   Dopdolu olam cihâne

   1Işığının yansımasını canıma sal.

   2Bütün cihanı doldurayım.

   Sevgilinin ışığının cana yansıması istenir; tecelli içte başlayıp şairi cihanı dolduracak kadar genişletecektir. Işığın yansıması içten dışa yayılan tecellidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Derdinden olam dîvâne

   Sensin heman derdim benim

   1Derdinden olayım divane.

   2Benim tek derdim sensin.

   İlahî dertle divane olma dileği, şifadan çok aşkın aklı aşan hâlini seçen gönüllü teslimiyettir. Divanelik sevgilinin derdini bütünüyle üstlenmektir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   İnler gönlüm zârî kılur

   Sırrın kandedir kim bilür

   1Gönlüm inleyip feryat eder.

   2Sırrın nerededir kim bilir.

   İnleyen gönül sırrın nerede olduğunu sorar; bilinemeyen yer, arayışın yakıcı belirsizliğini korur. Sır sorusu cevaplanmadan manevî merakı korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Sana eren Hak’kı bulur

   Sensin heman derdim benim

   1Sana eren Hak’kı bulur.

   2Benim tek derdim sensin.

   Sevgiliye erişenin Hakk’ı bulacağı hükmü, kişisel hasreti doğrudan ilahî kavuşmanın yolu yapar. Hakk’ı bulmak hasret yolculuğunun nihai karşılığıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   KAYGUSUZ kulun şâd eyle

   Anı andan âzâd eyle

   1Kulun KAYGUSUZ’u sevindir.

   2Basılı “Anı andan” sözündeki iki zamirin karşılığı belirsizdir; özgür kılma dileği açıktır.

   Kaygusuz kulun sevindirilmesi ve özgür kılınması istenir. İkinci dizedeki “anı” ile “andan” zamirlerinin göndergeleri birim içinde açık olmadığından, neden ya da kimden kurtuluş olduğu kesinleştirilmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Senin ile âbâd eyle

    Sensin heman derdim benim

    1Beni seninle mamur et.

    2Benim tek derdim sensin.

    Sevgiliyle mamur olma dileği, harap eden hasreti yeni bir iç düzen ve canlılık umuduyla kapatır. Mamur gönül, hasretle yanmış canın onarılmış hâlidir.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle