Yüce yüce karlı dağlar
Şiir yüksek, karlı dağların rüzgârını, mevsimlerini, ırmaklarını, ovalarını ve göllerinde oynayan sunaları tasvir eder. Bu geniş tabiat resmi, Emrah’ın yurdunu araması ve kötü bir yere yerleştiğine yakınmasıyla kişisel acıya döner; dağa, iyi gözleyip sert vurduğu için beddua edilir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Yüce yüce karlı dağlar
eser yellerin senin
1Yüce yüce karlı dağlar.
2Güzel eser yellerin senin.
- 2
Gider yazın gelir kışın
Kar bellerin senin
1Gider yazın gelir kışın.
2Kar kucaklar bellerin senin.
Yaz giderken kışın gelişi mevsim döngüsünü kurar; karın dağ bellerini kucaklaması, soğuğu sarıcı bir beyaz örtüye dönüştürür. Karın beli kucaklaması, mevsim değişimini dağın gövdesinde yinelenen dokunsal bir harekete dönüştürür.
- 3
Her yanda çağlar
İner düz ovayı boylar
1Her yanda ırmağın çağlar.
2İner düz ovayı boylar.
Her yandan çağlayan ırmaklar dağın suyunu çoğaltır; düz ovaya inip boy vermeleri, yüksekliğin bereketini aşağı bölgelere taşır. Ovaya ulaşan su, dağın yükseklerde biriken bereketini aşağıdaki yaşama aktaran doğal bağdır.
- 4
Yeşil baş sunalar oynar
Çalkanır göllerin senin
1Yeşil baş suna kuşları oynar.
2Çalkanır göllerin senin.
Yeşil başlı sunaların oyunu gölleri hareketlendirir; çalkalanan su, önceki ırmak ve ova manzarasını kuşlarla canlandırır. Suna kuşlarıyla çalkalanan göl, dağın sessiz görünüşünün içinde oyunlu ve canlı bir sahne açar.
- 5
EMRAH hey der hani yurdum
Ne kem yerde kurdum
1EMRAH hey der hani yurdum.
2Ne kötü yerde mesken kurdum.
Emrah yurdunun yerini sorarken kötü bir yere mesken kurduğunu söyler; tabiat övgüsü böylece kişisel sürgün ve pişmanlığa döner. Yurt sorusu geldiğinde manzara övgüsü kesilir; dağ, Emrah’ın yanlış yerde kalışının tanığı olur.
- 6
gözledin yahşi vurdun
Kırılsın kolların senin
1İyi gözleyip tam isabetle vurdun.
2Kırılsın kolların senin.
Dağın iyi gözleyip isabetle vurması kişileştirilmiş bir saldırıdır; kollarının kırılması bedduası, bu darbeye öfkeli bir karşılık verir. Kırılma bedduası, dağın insan gibi nişan alıp vurduğu düşüncesine aynı ölçüde bedensel bir karşılık verir.
Metnin kaynağı
Ercişli Emrah isnadı, 1938 baskısındaki bölüm yerleşimi ve gövdede görünen mahlas için farklı bir okuyucunun kaynakla birebir karşılaştırmasıyla doğrulandı. İsnadı kesinleşmemiş iki kayıt bu diziye alınmadı.
Atıf kanıtını aç ↗Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Ercişli Emrah, basılı No. 4, PDF 95–96; 6 birim/12 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Yüksek ve karlı dağlar geniş bir manzara açar; güzel esen yeller, sert yükseltiyi yalnız korkutucu değil canlı bir yer olarak gösterir. Rüzgârın güzelliği, karla kaplı yüksekliği yalnız engel değil içinde hayat dolaşan bir yurt gibi gösterir.