Düzen Tutmaz Tel

Şahin ve turnanın farklı yüksekliklerde süzülüşüyle açılan şiir, sevgili anıldığında düzen tutmayan bir tele dönüşen gönlü anlatır. Sevgilinin bakışı, kokusu ve göğsü duyusal bir portre kurar; Dadaloğlu son dörtlükte al atına binip onunla yola düşme isteğini dile getirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yükseklerde şahin gibi süzülür

   Enginlerde turna gibi süzülür

   1Yükseklerde şahin gibi süzülür,

   2alçak ve geniş yerlerde turna gibi süzülür.

   Şahin ile turna aynı süzülme hareketinde, fakat yüksek ve engin iki ayrı mekânda görünür. Açılıştaki bu geniş gökyüzü hareketi, sonraki iç sıkıntısına karşı özgürlük ve uzaklık duygusu hazırlar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Haçan dostu ansam gönlüm üzülür

   Şimdi döndüm düzen tutmaz tele ben

   1Ne zaman dostu ansam gönlüm üzülür;

   2artık düzen tutmayan bir tele döndüm.

   Sevgiliyi anmak gönlü doğrudan acıya çevirir. Düzen tutmayan tel benzetmesi, ayrılığın yalnız üzüntü yaratmadığını; söyleyenin iç uyumunu ve sesini de bozduğunu anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Adama bakışta bir hoşça bakar

   O dostun hasreti sinemi yakar

   1İnsana bakarken hoşça bakar;

   2o sevgilinin özlemi bağrımı yakar.

   Sevgilinin yumuşak bakışı dışarıdaki çekimi, hasretin sineyi yakması içerideki karşılığını verir. Bakış ile yanış arasındaki geçiş, güzelliğin âşık üzerinde bıraktığı bedensel etkiyi yoğunlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ak göğüs arası misk gibi kokar

   Bülbül gibi kona idim dala ben

   1Ak göğsünün arası misk gibi kokar;

   2ben de bülbül gibi o dala konaydım.

   Misk kokusu sevgilinin bedenini değerli ve çekici kılar. Âşığın bülbüle, sevgilinin örtük biçimde dala dönüşmesi ise kokuyla başlayan yakınlaşma arzusunu klasik kuş ve bahçe imgesiyle tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   DADALOĞLU der ki zatı zatınan

   Bir güzel sevdim ben pek firkatinen

   1Dadaloğlu der ki: ‘Zatı zatınan’;

   2ben derin bir ayrılık içinde bir güzel sevdim.

   Mahlas dörtlüğü sevgiyi kişisel tanıklığa bağlar. Kaynaktaki ‘zatı zatınan’ söyleyişi anlamı zorlanmadan korunur; açık olan, sevginin yoğun bir ayrılık duygusuyla birlikte yaşandığıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Önü sinebentli bir al atınan

   Düşeyidim o dost ile yolı ben

   1Önünde göğüslüğü bulunan bir al atla,

   2o sevgiliyle yola düşseydim.

   Al at ve sinebent, özlemi soyut hayalden somut yolculuk tasarısına taşır. Şiir kavuşmayı gerçekleşmiş göstermeden, sevgiliyle aynı yola düşme dileğini şart kipinde açık bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle