Yürü Yiğit Yol ile Yürü

Şiir yiğide yolundan ayrılmamasını, güler yüzü hemen dostluk saymamasını ve ölüm korkusuyla geri durmamasını öğütler. Dağ karı, yeşilbaş ördekler, Misis Köprüsü ve Göksun üzerinden ilerleyen yol, Dadaloğlu’nun atlı ve sürülü dünyasıyla tamamlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yürü yiğit yürü yol ile yürü

   Ağustosta erir dağların karı

   1Yürü yiğit yürü yol ile yürü.

   2Ağustosta erir dağların karı.

   Yiğide yoldan ayrılmama buyruğu verilirken ağustosta eriyen dağ karı zamanın ve şartların değiştiğini hatırlatır. Sağlam duruş, geçici doğa karşısında sınanır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gayet güzel olsa yiğidin yârı

   O yiğit yanına nazinen gelir

   1Gayet güzel olsa yiğidin yârı.

   2O yiğit yanına naz ile gelir.

   Sevgilinin güzelliği yiğit için tek başına yeterli sayılmaz; onun yaklaşırken taşıdığı naz da ilişkinin parçasıdır. Böylece yiğitlik öğüdü, gönül hayatındaki bekleyişle yumuşar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yürü yiğit yürü yolundan kalma

   Her yüze güleni dost olur sanma

   1Yürü yiğit yürü yolundan kalma.

   2Her yüze güleni dost olur sanma.

   Yoluna devam etme çağrısı bu kez insanları değerlendirme uyarısına bağlanır. Güler yüzün dostluk kanıtı olmadığı söylenerek yiğidin yalnız cesur değil, ihtiyatlı olması da istenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ölümden korkup ta sen geri durma

   Yiğidin alnına yazılan gelir

   1Ölümden korkup ta sen geri durma.

   2Yiğidin alnına yazılan gelir.

   Ölüm korkusuyla geri çekilmemek, alın yazısı düşüncesiyle gerekçelendirilir. Şair kaçınmanın yazgıyı değiştirmeyeceğini söyleyerek cesareti kaderi kabullenme üzerine kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Sana derim sana ey kınalı taş

   Gözümden akıttın kanlar ile yaş

   1Sana derim sana ey kınalı taş.

   2Gözümden akıttın kanlar ile yaş.

   “Kınalı taş”a doğrudan sesleniş, cansız bir yeri ayrılığın sorumlusu gibi karşıya alır. Gözyaşının kanla birlikte anılması, bu taşın uyandırdığı acıyı sıradan özlemden bedensel yaraya taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Göllerde oynıyan iki yeşil baş

   Göllerin safası kazınan gelir

   1Göllerde oynayan iki yeşil baş.

   2Göllerin sefası kazlarla birlikte gelir.

   Göldeki iki yeşilbaş ördek hareketli bir tabiat görüntüsü kurar; gölün sefasının kazlarla gelmesi, aynı alanı ses ve canlılıkla doldurur. Yol anlatısı kısa bir huzur manzarası kazanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Mesis köprüsünde kollarım bağlı

   Ayrılık elinden ciğerim dağlı

   1Mesis köprüsünde kollarım bağlı.

   2Ayrılık elinden ciğerim dağlı.

   Misis Köprüsü’nde bağlı kollar çaresizliği somutlaştırır; ayrılığın bağrı dağlaması bu dış engeli iç yaraya çevirir. Yer adı, acının yaşandığı noktayı bellek üzerinde sabitler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Göksun’a varınca Bayazıt oğlu

   Sana gelen Beyler sözinen gelir

   1Basılı dize, “Bayazıt oğlu”nun seslenilen kişi mi yoksa özne mi olduğunu kesinleştirmiyor.

   2sana gelen beyler sözle gelir.

   İlk dizede “Bayazıt oğlu” sözünün seslenme mi yoksa özne mi olduğu basılı noktalamasız yapıdan kesinleşmez. İkinci dize, muhataba gelen beylerin “söz ile” geldiğini bildirir; gelişin biçimine ilişkin başka bir unsur eklenmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   DADALOĞLU’m der kollarım yazılı

   Önüm gök kır attır yanım tazılı

   1DADALOĞLU der ki kollarım yazılarla bezenmiştir.

   2Önümde gök kır at, yanımda tazı var.

   Mahlaslı söyleyiş şairi yazılarla bezeli kolları, gök kır atı ve yanındaki tazısıyla tanıtır. Bu ayrıntılar hareket hâlindeki yiğidin hem bedenini hem çevresini tamamlayan bir kimlik resmi kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Gelir koyunları yanı kuzulu

    Karışmış sağmalı yüzinen gelir

    1Gelir koyunları yanı kuzulu.

    2Sağmallar birbirine karışmış hâlde gelir; “yüzinen” sözü belirsizdir.

    Kuzulu koyunların gelişi sürünün bereketini gösterir; sağmalların birbirine karışması kalabalığı artırır. “Yüzinen” çözülemediği için sürünün hangi düzenle geldiği ayrıca ileri sürülmez.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle