Yüzünü türâba sürmüş gideyi

Fakir Ednâ, tabiatın ve insanların İmam Hüseyin için tuttuğu yası çağlayan su, inleyen dolap ve çığrışan turnalarla genişletir. Kerbelâ’ya yönelen toplu ağıt, şairin kanlı gözyaşına ve Hatâyî’yi üstat sayan kişisel bağlılığına varır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yüzünü türâba sürmüş gideyi

   Çağlar sular İmam Hüseyin deyu

   Gece gündüz arzulamış gideyi

   Ağlaşırlar İmam Hüseyin deyu

   1Yüzünü toprağa sürmüş gideyim

   2Sular, “İmam Hüseyin” diye çağlıyor.

   3Gece gündüz oraya gitmeyi arzuluyor.

   4Ağlaşırlar İmam Hüseyin diye

   Toprağa yüz sürme ve gece gündüz süren arzu, kişisel bağlılığı bedensel bir yas hareketine dönüştürür. Çağlayan sularla ağlayan topluluk aynı “İmam Hüseyin” nakaratında birleşir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gece gündüz arzulamış gideyi

   Dolap su vermeğe figan ideyi

   İmamların ismini vird edeyi

   İnler dolap İmam Hüseyin deyu

   1Gece gündüz oraya gitmeyi arzuluyor.

   2Su dolabı, su verirken inleyip yakınıyor.

   3İmamların adlarını sürekli anayım.

   4Su dolabı, “İmam Hüseyin” diye inliyor.

   İnleyen dolap su vermeyi sürdürürken imamların adını devamlı anan bir derviş gibi kişileştirilir. Tekrarlanan arzu ve figan, gündelik su çarkını Kerbelâ yasının sesli taşıyıcısı yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hesap eyle baharını yazını

   Fark edegör ördeğini kazını

   Dinleyin turnanın ter avazını

   Çığrışurlar İmam Hüseyin deyu

   1Baharını da yazını da hesaba kat.

   2Ördeğini ve kazını ayırt et.

   3Turnanın taze sesini dinleyin.

   4“İmam Hüseyin” diye bağrışırlar.

   Bahar ile yazın hesabı ve ördekle kazın ayrılması, tabiatı dikkatle okumaya çağırır. Turnanın taze sesi bu canlılar arasından yükselir ve toplu Hüseyin feryadına katılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Katarlanmış birbirini yederler

   Çığrışurlar Kerbelâ’ya giderler

   İmam İmam deyu nevha ederler

   Ağlaşırlar İmam Hüseyin deyu

   1Katar olmuş, birbirlerini izlerler.

   2Bağrışarak Kerbelâ’ya giderler.

   3“İmam, imam” diyerek ağıt yakıyorlar.

   4Ağlaşırlar İmam Hüseyin diye

   Turnalar katar hâlinde birbirini izleyip Kerbelâ’ya gider; “imam imam” diye yaktıkları ağıt hareketi törene çevirir. Dörtlük, göç düzeni ile matem alayını aynı görüntüde toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İmamlar da Kerbelâ’da yatarlar

   İmam Ali Şah Abbas’a yeterler

   Kerbelâ çölünde samah tutarlar

   Çığrışurlar İmam Hüseyin deyu

   1İmamlar da Kerbelâ'da yatarlar

   2İmam Ali ile Şah Abbas’a ulaşırlar.

   3Kerbelâ çölünde semah dönüyorlar.

   4“İmam Hüseyin” diye bağrışırlar.

   Kerbelâ’da yatan imamlar, Ali ve Şah Abbas’a uzanan yol silsilesiyle anılır. Çölde tutulan semah, ölüm mekânını bağlıların ses ve hareketle yeniden ziyaret ettiği kutsal alana dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   İmamların yasın biz de çekelim

   Gözümüzden kanlı yaşlar dökelim

   İmamlar yoluna serden geçelim

   Ağlaşalım İmam Hüseyin deyu

   1İmamların yasını biz de tutalım.

   2Gözümüzden kanlı yaşlar dökelim

   3İmamların yolunda canımızı feda edelim.

   4Ağlaşalım İmam Hüseyin diye

   Şair dinleyeni imamların yasına ortak olmaya çağırır; kanlı gözyaşı ve baş verme sözü matemden açık fedakârlığa geçer. Nakarat, bireysel acıyı cem hâlinde söylenen bir ikrara bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Fakir Ednâ’m ağlamışım gülemem

   Sel sel oldu çeşmim yaşım silemem

   Üstâdım Hatâyî kimse bilemem

   Ağlaşalım İmam Hüseyin deyu

   1Ben Fakir Ednâ; öyle çok ağladım ki artık gülemiyorum.

   2Gözyaşım sel oldu; artık silemem.

   3Hatâyî’den başka bir üstat tanımam.

   4Ağlaşalım İmam Hüseyin diye

   Fakir Ednâ mahlasını söyleyip ağlamaktan gülemediğini, gözyaşının sel olduğunu belirtir. Hatâyî’yi üstat sayan kapanış, şairin kişisel kederini bağlı bulunduğu şiir ve yol geleneğine yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle