Kemalettin Kamu

Kemalettin Kamu kimdir?

Kemalettin Kamu, Millî Edebiyat çizgisinden gelip erken Cumhuriyet yıllarında yazan bir şairdir. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü onu şair, memur ve gazeteci olarak tanıtır; ilk şiirlerinde aruz veznini kullandıktan sonra heceye geçmiş ve en çok on birli hece kalıbına başvurmuştur.

Şiirinin ayırt edici teması gurbettir; TEİS bu yüzden gurbet şairi olarak bilindiğini yazar. Aynı madde memleket meselelerini, İstiklâl Savaşı'nı ve Atatürk'ü de konu ettiğini, şahsî heyecanlarıyla millî hislerle yazdıklarını aynı sadelik ve akıcılıkta kaleme aldığını belirtir.

Hayatı ve yaşadığı çevre

Asıl adı Kemalettin Kâmi Kamu'dur. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü 14 Eylül 1901'de Bayburt'ta doğduğunu yazar; Türkçe Vikipedi doğum tarihini 15 Eylül 1901 olarak aktarır, iki kaynak bir gün ayrılır. Babası Kılcızâde ailesinden Osman Nuri Efendi, annesi Hayriye Hanım'dır. Eğitimine Arapça ve Farsça dersleriyle başladı.

İstanbul Erkek Öğretmen Okulu'na kaydoldu ve ilk şiirlerini bu okuldaki edebiyata meraklı arkadaşlarının çıkardığı Hayat dergisinde yayımladı. İstanbul'un işgal edildiği sırada son sınıftaydı ve okulu tamamlamadan ayrılmak zorunda kaldı. Türkçe Vikipedi, işgal üzerine Gurbet şiirini kaleme alıp şehri terk ederek Ankara'ya gittiğini aktarır.

Ankara'da Matbuat Umum Müdürlüğü'nde istihbarat kâtipliği görevine başladı; TEİS'e göre mücadelenin kazanılmasından sonra İstanbul'a gitti. Anadolu Ajansı'nda 1926-1933 arasında başmuharrirlik yürüttü, 1929'da ajansın İstanbul teşkilatını kurmakla görevlendirildi, 1933'te Neşriyat ve İstihbarat Müdürlüğü'ne getirildi. Türkçe Vikipedi kısa sürede başyazar olduğunu ve ajansın on bir kişilik kurucular heyetinde yer aldığını aktarır.

1933 sonlarında Anadolu Ajansı temsilcisi olarak Paris'e gönderildi ve beş yıl sonra, 4 Kasım 1938'de İstanbul'a döndü; TEİS Kamu soyadını bu dönüşte tercih ettiğini yazar. 1939'da Rize'den milletvekili seçildi; yedinci dönemde yine Rize'den, sekizinci dönemde Erzurum'dan seçilerek üç dönem mecliste bulundu. 6 Mart 1948'de kalp krizinden öldü ve Ankara Asrî Mezarlığı'na gömüldü.

Şiir ve yazılarını dergi ve gazete sayfalarında bıraktı: TEİS Dergâh, Türk Yurdu, Varlık, Kalem, Oluş, Ülkü, Yeni Gün ve Şadırvan dergilerini, ayrıca Hâkimiyet-i Milliye ile Yenigün gazetelerini sayar. Şiirleri ölümünün ardından, 1949'da Rıfat Necdet Evrimer'in hazırladığı Kemalettin Kamu - Hayatı, Şahsiyeti ve Şiirleri adlı kitapta toplandı.

Şiir anlayışı ve dili

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre ilk şiirlerinde aruz veznini kullandı, sonra hece veznine geçti ve on birli hece kalıbına en fazla başvurdu. Dörtlükleri tercih etti; halk şiirinde en çok tercih edilen koşmayı da denedi. Üslûbunu aynı madde sade, akıcı ve ahenkli olarak niteler.

Toplumsal konulara ağırlık verdi; göç ve gurbet teması şiirinin önünde durur ve TEİS onun bu yüzden gurbet şairi olarak bilindiğini yazar. Memleket meseleleri, İstiklâl Savaşı ve Atatürk de işlediği konular arasındadır.

TEİS, üzerinde tesiri olan sanatçılar arasında Mehmet Emin, Ziya Gökalp ve Hecenin Beş Şairi'ni sayar; onu modern dönem şairlerinin halk şiirinde en çok tercih ettikleri tarzda yazan bir şair olarak konumlandırır.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• Dergi ve gazete şiirleriTEİS şiir ve yazılarının Dergâh, Türk Yurdu, Varlık, Kalem, Oluş, Ülkü, Yeni Gün ve Şadırvan ile Hâkimiyet-i Milliye ve Yenigün gazetelerinde çıktığını kaydeder.
• Kemalettin Kamu - Hayatı, Şahsiyeti ve ŞiirleriRıfat Necdet Evrimer'in 1949'da yayımladığı kitap; TEİS şiirlerinin bu derlemede toplandığını bildirir.
• Adı anılan şiirleriTEİS maddesinde Hicret, Hicret Akşamları, Bingöl Çobanları, Türk'ün İlâhisi, Gurbet, İzmir Yollarında, Gurbet Gecelerinde, Bahtiyarlık ve Zafer adları geçer.

Edebiyat tarihindeki yeri

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Millî Mücadele'ye katkısıyla tanındığını ve gurbet şairi olarak bilindiğini yazar; hakkındaki çalışmalar arasında Baki Süha Ediboğlu'nun 1968, Rıfat Necdet Evrimer'in 1949, Gültekin Sâmanoğlu'nun 1986 ve Mehmet Törenek'in 2015 tarihli kitaplarını sayar. Türkçe Vikipedi bu dönemde yazdığı şiirlerin okul kitaplarına girdiğini ve Gurbet'in 1990'da Hümeyra tarafından bestelendiğini aktarır.