Ağlarım Her Rûz Ü Şeb Büryânıyım Bir Kimsenin

Şair gece gündüz bir kişinin aşk ateşinde kebap gibi yandığını söyler. Kaş, göz, dudak, yanak ve boy tasvirleri sevgiliyi hükümdar kılar; Âşık Ömer sonunda hâlini anlatıp kavuşmayı istemeyi ve canını kurban etmeyi seçer.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ağlarım her rûz ü şeb büryânıyım bir kimsenin

   Âteşiyle dâimâ sûzânıyım bir kimsenin

   1Gece gündüz ağlarım; bir kişinin aşkında kebap gibi yanmışım.

   2Onun ateşiyle sürekli yanıp tutuşuyorum.

   Gece gündüz ağlamak zamanın tamamını aşkın içine alır. Kebap gibi yanma benzetmesi acıyı soyut ateşten bedensel kavrulmaya çevirir; sevgilinin ateşi dışarıdan değen değil, şairin bütün bedenini pişiren sürekli bir kuvvettir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ol güzeller şehriyâr etmeye âzar beni

   Cân ü dilden bende-i kemteriyim bir kimsenin

   1O güzeller hükümdarı beni incitmesin.

   2Ben o kişinin canıgönülden en aşağı kuluyum.

   Güzeller hükümdarına “beni incitme” diye seslenmek, âşığın eşitsiz konumunu gösterir. Kendisini en aşağı kul sayması yalnız alçakgönüllülük değildir; sevgilinin verdiği acı üzerinde karar hakkını da ona bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir kemân ebrû gözü âhû cemâli âfitâb

   Çeşm-i câdûsu ile kıldı gönül mülkün harâb

   1Yay kaşlı, ceylan gözlü; yüzü güneş gibidir.

   2Büyülü gözü gönül ülkesini yıktı.

   Yay kaş, ceylan göz ve güneş yüz güzelliği savaş, hayvan ve gök imgelerinde toplar. Büyülü gözün gönül ülkesini yıkması, bu görsel unsurların masum süs değil doğrudan fetih araçları olduğunu anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dâimâ yanup yakıldım ciğerim oldu kebâb

   Derd ü hasret nârına büryânıyım bir kimsenin

   1Durmadan yanıp yakıldım; ciğerim kebap oldu.

   2Bir kişinin dert ve hasret ateşinde kavruluyorum.

   Ciğerin kebap olması açılıştaki büryan imgesini bedenin içine taşır. Dert ve hasret aynı ateşte birleşir; şair yalnız sevgilinin yokluğundan değil, ona duyduğu sürekli arzunun kendi içinde büyümesinden de kavrulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Lebleri mül ruhleri gül kameti serv-i revan

   Bu dil-i şeydâ ne mümkin eyleye anı beyan

   1Dudakları şarap, yanakları gül, boyu salınan servidir.

   2Bu çılgın gönlün onu anlatması mümkün değildir.

   Şarap dudak, gül yanak ve servi boy sevgilinin tadını, rengini ve duruşunu birlikte kurar. Çılgın gönlün bu bütünü anlatamaması, kullanılan zengin benzetmelerin bile güzelliği tüketemediğini kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kaddi ar’ar dili bülbül sîm ten ince miyan

   Subholunca bülbül-i nâlânıyım bir kimsenin

   1Boyu ardıç, dili bülbül; bedeni gümüş, beli incedir.

   2Sabah olunca bir kişinin inleyen bülbülü olurum.

   Ardıç boy, bülbül dil, gümüş beden ve ince bel tasviri ayrıntıları art arda dizer. Sabah olunca inleyen bülbüle dönüşen şair, sevgilinin diliyle yarışamaz; kendi sesi yalnız hasret ötüşü olarak kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Yârımı tenhâ bulunca arzıhâl etsem gerek

   Vaslını görünce ben def’-i melâl etsem gerek

   1Sevgilimi yalnız bulunca hâlimi anlatmalıyım.

   2Kavuşmasını görünce iç sıkıntımı gidermeliyim.

   Sevgiliyi yalnız bulmak arzuhal için gerekli güvenli anı yaratır. Şair kavuşmayı gördüğünde iç sıkıntısının dağılacağını düşünür; kalabalık ve rakiplerden arınmış görüşme, bedensel yanışın tek çaresi sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Der ki bu Âşık Ömer kanım helâl etsem gerek

   Kemteri hâlâ kulu kurbânıyım bir kimsenin

   1Bu Âşık Ömer der ki: Kanımı ona helal etmeliyim.

   2O kişinin aşağı kulu ve kurbanıyım.

   Ömer kanını helal ederek sevgilinin vereceği zararı önceden bağışlar. “Aşağı kul” ve “kurban” sözleri şiiri tam teslimiyetle kapatır; âşık karşılık istemekle birlikte sonucunu bütünüyle sevgilinin hükmüne bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle