Ne Vuslat Ne Dahı Âsâyiş İster

Gönül kavuşma veya huzur değil yanış ister; sevgilinin güzelliği süse ihtiyaç duymaz, şairin tabiatı ise kusurları örter.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ne vuslat ne dahı âsâyiş ister

   Göñül aşk içre ancak sûziş ister

   1Ne kavuşma ne de huzur ister;

   2gönül aşk içinde yalnız yanmak ister.

   Gönül kavuşma ve huzuru reddedip doğrudan yanışı seçer; aşkın hedefi sonuç değil kendi acılı sürekliliğidir. Vuslat ile âsâyişin birlikte reddi, gönlün aşkı bir sonuca ulaşma yolu saymadığını gösterir; seçilen sûziş, arzunun kendi başına sürekli hedefidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yeter o şûha kendi hüsnü zînet

   Kabâdan sanma kim ârâyiş ister

   1O güzel için kendi güzelliği süs olarak yeter;

   2elbiseden ayrıca bezek istediğini sanma.

   Sevgilinin doğal güzelliği elbise süsünden bağımsızdır. Kabâ, bedeni güzelleştiren değil zaten var olan güzelliğin yanında gereksiz kalan dış katmandır. Kaba ve süs sevgilinin güzelliğine dışarıdan değer katamaz; ikinci beyit doğal hüsnü, giyimin sağlayabileceği her türlü ârâyişin önüne geçirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Seniñçün şem'-i bezme çarh-ı gerdûn

   Oda pervâne gibi gerdiş ister

   1Gökyüzü, senin için meclisin mumu çevresinde

   2pervane gibi ateşe doğru dönmek ister.

   Gökyüzünün pervane gibi dönmesi, kozmik hareketi sevgili için yanan meclis mumuna bağlar. Gök çarkının dönüşü pervanenin mum çevresindeki hareketine benzetilir; kozmik düzen bile sevgili uğruna ateşe yönelen âşığın davranışını tekrarlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Zamân her kimseye olsa müsâ'id

   Gedâ bâl-i hümâdan bâliş ister

   1Zaman bir kişiye uygun düşerse

   2yoksul, Hüma'nın kanadından yastık ister.

   Talih uygun olduğunda yoksul bile Hüma kanadını yastık ister; istek toplumsal konumdan çok zamanın açtığı imkânla büyür. Hüma kanadından yastık isteyen gedâ, talih uygun olduğunda arzunun sınıf sınırını aşabileceğini gösterir; yüksek istek doğrudan zamanın desteğine bağlıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hemîşe dâmen-i tab'ımla Fâzıl

   Kusûr-ı şi'r-i yârân pûşiş ister

   1Ey Fâzıl, benim yaratılışımın eteği sürekli

   2dostların şiir kusurlarını örtmek ister.

   Makta şair tabiatının eteğini örtü yapar. Fâzıl, dost şiirlerindeki kusurları teşhir etmek yerine örten koruyucu editör rolünü benimser. Şair tabiatının eteği dostların kusurlarını kapatan örtü olur; makta şiir eleştirisini teşhir değil dayanışma ve koruma görevi olarak tanımlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle