Ahmed’in Adı Dünyaya Yayıldı

Ahmed’in ününü ve eşsiz güzelliğini anlatan şiir, kaş ve kirpiğin açtığı yaraya rağmen onun merhametini ve şeker sözünü över; Ömer’in sürekli cefaya dayanmasını bir gün kavuşma umuduna bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âlem içre söylenir nâm ü nişânı Ahmed’in

   Şâyi’ oldu hupluğu tuttu cihânı Ahmed’in

   1Ahmed’in adı ve ünü dünya içinde söylenir.

   2Güzelliği yayıldı, bütün dünyayı tuttu.

   Ahmed’in adı ve işareti dünyaya yayılmış, güzelliği bütün cihanı kaplamıştır. Ün yalnız çevrede dolaşan haber değildir; sevgilinin görünüşü mekân sınırlarını aşan ortak bilgiye dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Geçmeden çağı ana gel arz-ı hâcet edelim

   Bilmişim şimdengeru lûtf-i zamânı Ahmed’in

   1Çağı geçmeden ona gidip dileğimizi sunalım.

   2Bundan sonra Ahmed’in zamanındaki lütfu bildim.

   Zaman geçmeden dilek sunma çağrısı, güzellik çağının sınırlı olduğunu hatırlatır. Şair bundan sonra Ahmed’in zamanındaki lütfu tanıdığını söyleyerek bugünkü fırsatın değerini geç de olsa kavrar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gelmedi gelmez dahi anın gibi sâhib cemâl

   Anda hatmetsin güzellik mülkünü Hak Lâyezâl

   1Onun gibi güzel yüzlü biri gelmedi, bundan sonra da gelmez.

   2Sonsuz Tanrı güzellik ülkesini onda tamamlasın.

   Ahmed’in benzeri geçmişte gelmemiş, gelecekte de gelmeyecek diye övülür. Tanrı’nın güzellik ülkesini onda tamamlaması dileği, sevgiliyi türünün zirvesi ve yaratılışın son noktası yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ger akarsa leblerinden sükker-i âb-ı zülâl

   Nice kurbân etmeyim yoluna cânı Ahmed’in

   1Dudaklarından şeker gibi duru su akarsa,

   2Ahmed’in yoluna canı nasıl kurban etmeyeyim?

   Dudaklardan akan duru su şeker tadındadır. Böyle bir kaynak karşısında canı yola kurban etmek şaşırtıcı görülmez; duyusal tatlılık, âşığın en büyük fedakârlığına gerekçe olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kaşları yay kirpiği ok sînemiz kıldı nişân

   Urdu sînem içre bağrım çâk çâk etti heman

   1Kaşları yay, kirpiği ok; göğsümüzü hedef yaptı.

   2Göğsüme vurup bağrımı hemen parça parça etti.

   Kaş yay, kirpik ok ve göğüs hedeftir. Güzelliğin parçaları savaş düzeni kurup bağrı parçalarken âşık yarayı dış saldırı değil doğrudan sevgilinin yüzünden gelen kaçınılmaz darbe olarak yaşar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Merhamet eyle bana hâlim yaman oldu yaman

   Dinlemez hiç gamzesi gör el’amânı Ahmed’in

   1Bana merhamet et; hâlim çok kötü oldu.

   2Ahmed’in bakışı aman dileyişini hiç dinlemiyor.

   Merhamet çağrısı hâlin kötüleştiğini açıkça bildirir, fakat gamze aman sesini dinlemez. Şairin konuşmasıyla sevgilinin sessiz bakışı karşılaşır; öldürücü göz sözlü yalvarışa kapalıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Görmedim mislin cihanda böyle bir âlîcenâb

   Ayın on dördü gibi olmuş cemâli âfitâb

   1Dünyada böyle yüce gönüllü bir benzerini görmedim.

   2Yüzü on dördündeki ay gibi güneş olmuştur.

   Ahmed yüce gönüllü ve benzersiz, yüzü de dolunay kadar parlaktır. Ayla güneşin aynı yüzde birleşmesi, gece ve gündüz ışığını tek güzellikte toplayan abartılı fakat bütünlüklü bir övgüdür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Rahmeder âşıka gâhî lûtf ile eyler cevâb

   Hem sözü sükker gibi söyler zebânı Ahmed’in

   1Bazen âşığa acır, lütufla cevap verir.

   2Ahmed’in dili sözünü şeker gibi söyler.

   Sevgili bazen âşığa merhamet edip lütufla cevap verir; dili de şeker gibi konuşur. Seyrek ilgi, sürekli cefayı ortadan kaldırmaz ama bağlılığın sürmesini sağlayan kısa karşılık anları yaratır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Yek nazarda âşık-ı sâdıkların bağrın ezer

   İltifât etmez kamu üftâdeler mecnun gezer

   1Tek bakışta sadık âşıkların bağrını ezer.

   2İlgi göstermez; bütün düşkünler Mecnun gibi gezer.

   Tek bakış sadık âşıkların bağrını ezer, ilgisizlik de bütün düşkünleri Mecnunlaştırır. Gözün anlık darbesi ile uzun süren ihmal birleşerek hem beden hem zihin üzerinde yıkım kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Âşık Ömer böyle dâim cevrine tâkat çeker

    Kim sevindirsin visâlin bir gün anı Ahmed’in

    1Âşık Ömer onun cefasına böyle sürekli dayanır.

    2Ahmed’in kavuşması bir gün onu kim sevindirecek?

    Mahlas beyti Ömer’in cefaya sürekli dayandığını söyler ve kavuşmanın onu bir gün sevindirip sevindirmeyeceğini sorar. Şiir kesin sonuç vermez; bütün övgüyü geleceğe bırakılmış umutla kapatır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle