Dünyanın zevkini kendime haram ettim senin için

Âşık dünya zevkinden vazgeçip bedenini aşk yüzünden büktüğünü söyler. Rakiplerin zehrini içer, hasretle sararıp göğsünü yaralarla doldurur. Sevgilinin kaşını mihrap, mahallesini Kâbe sayar. Âşık Ömer gözyaşını mürekkep, kirpiğini kalem ederek sevgili için bir divan yazdığını bildirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âlemin zevkin harâm ettim seninçün sevdiğim

   Bu elif kaddimi lâm ettim seninçün sevdiğim

   1Dünyanın zevkini kendime haram ettim senin için.

   2Elif gibi dik boyumu lâm gibi büktüm senin için.

   Dünya zevkinden vazgeçiş bedende görünür: elif gibi dik boy lâm gibi bükülür. Harf şekilleri, aşkın insanı hem ahlaki tercih hem fiziksel çöküş bakımından değiştirdiğini gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ol rakîb-i nâsezâlardan sitemler kat be kat

   Çok zehirler nûş-i câm ettim seninçün sevdiğim

   1Uygunsuz rakiplerden kat kat eziyet gördüm.

   2Kadeh kadeh çok zehir içtim senin için.

   Rakiplerin eziyeti zehir kadehlerine dönüşür. İçmek edilgen acı çekmekten daha güçlüdür; âşık sevgili uğruna bu zehri bilinçli biçimde kabul ettiğini söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hasretin za’fiyle döndü yüzümüz mânend-i zer

   Kaplamıştır dîdeler ırmağını çok nilüfer

   1Hasretin zayıflığıyla yüzümüz altın gibi sarardı.

   2Göz pınarlarını birçok nilüfer kapladı.

   Hasret yüzü altın sarısına çevirir, göz pınarında nilüferler çoğalır. Hastalık belirtisi ile güzellik imgesi bir araya gelir; acı bile şiirsel renklere bürünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kollarında yakılar bâzûlarında şerhalar

   Sîneme dâğ izdihâm ettim seninçün sevdiğim

   1Kollarımda yanıklar, pazularımda yarık yaralar var.

   2Göğsümde yara kalabalığı oluşturdum senin için.

   Kol ve pazudaki yanıklarla göğüsteki yaralar aşkın bedensel kaydını oluşturur. Yara kalabalığı, tek bir darbeyi değil zaman içinde birikmiş fedakârlığı anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kaşların mihrâb edindim i’tikâf etmek için

   Âsitânın beklerim kalbimi sâf etmek için

   1Kaşlarını, ibadet için çekildiğim mihrap edindim.

   2Kalbimi temizlemek için eşiğini beklerim.

   Kaş mihrap olduğunda sevgiliye bakmak ibadete benzer. Eşiği beklemek kalbi temizleme yoludur; âşık dünyevi arzuyu kutsal mekân ve arınma diliyle yeniden kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ey efendim Kâ’be-i kûyin tavâf etmek için

   Ârzunla azm-i Şâm edem seninçün sevdiğim

   1Ey efendim, mahallenin Kâbe’sini tavaf etmek için,

   2Arzunla Şam’a doğru yola çıkarım senin için.

   Mahalle Kâbe, yol ise Şam’a sefer olur. Coğrafi adın basılı bağlamı tam açıklanmasa da hareket açıktır: sevgilinin arzusu uğruna uzun ve kutsal çağrışımlı bir yol göze alınır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Hasbihâli Ömer’in ancak budur ey gonca fem

   Sen kalasın belki ben bu derd ile bir gün ölem

   1Ey gonca ağızlı, Ömer’in hâl anlatımı yalnız budur.

   2Belki sen kalırsın, ben bu dertle bir gün ölürüm.

   Mahlasla hâl anlatımı ölüm ihtimaline bağlanır. Sevgilinin kalıp âşığın ölmesi, güzelliğin sürekliliği ile seven bedenin geçiciliği arasındaki eşitsizliği vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Şerhedüp çeşmim yaşın müjgânımı kıldım kalem

   Bir bütün dîvan tamâm ettim seninçün sevdiğim

   1Gözyaşımı açıklayıp kirpiğimi kalem yaptım.

   2Senin için baştan sona bir divan tamamladım.

   Gözyaşı yazının mürekkebi, kirpik kalemidir. Acının beden içindeki izleri şiir aracına dönüşür; sevgili için tamamlanan divan, çekilenlerin kalıcı kaydı olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle