Allâh Medet Yâ Muhammed Yâ Ali

On iki imamı baştan sona sayan bir düvazdeh. Beş bendin her biri aynı dilekle kapanıyor: kapıdan kovulmamak. Sayım Âdem'den başlayıp beklenen Mehdî'de bitiyor, böylece dua bir soy zinciri ezberine dönüşüyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Allâh medet yâ Muhammed yâ Ali

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   Pirim Hünkâr Hacı Bektaşı Veli

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   1Allah imdat, ey Muhammed, ey Ali;

   2bizi kapından yoksun bırakma.

   3Pirim Hünkâr Hacı Bektaş Veli,

   4bizi kapından yoksun bırakma.

   Açılış bendi nakaratı iki kez kurarak şiirin biçimini baştan ilan ediyor: her bent aynı dilekle, dergâhtan mahrum bırakılmama isteğiyle kapanacak. Birinci dize Bektaşî üçlemesinin iki ucunu çağırıyor, üçüncüsü halkayı yolun pirine bağlıyor. İstenen şey bir nesne değil, kapıdan kovulmamak.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âdem Safiyullah atam hakkiçün

   Muhammed Mustafa Hatem hakkiçün

   Eyyuba sürdüğün sitem hakkiçün

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   1Atam Âdem Safiyullah hakkı için,

   2hâtem Muhammed Mustafa hakkı için,

   3Eyyûb'a çektirdiğin sıkıntı hakkı için,

   4bizi kapından yoksun bırakma.

   Bent üç kez “hakkiçün” diyerek bir yemin dizisi kuruyor: ilk peygamber Âdem, peygamberliği mühürleyen Muhammed, sabrıyla anılan Eyyûb. Sıralama tarihi baştan sona tarıyor. Asıl dikkat çeken üçüncüsü — iyilik değil, Tanrı'nın kuluna çektirdiği sitem şefaat gerekçesi yapılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hasanın aşkına kılarım zarı

   Hüseyindir dinimizin serveri

   Âlemler canısın Cenabı Bâri

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   1Hasan'ın aşkına ağlar, inlerim;

   2Hüseyin'dir dinimizin başı.

   3Âlemlerin canısın, ey yaratan Rab,

   4bizi kapından yoksun bırakma.

   On iki imam sayımı burada başlıyor ve Kerbelâ'nın iki kardeşiyle açılıyor. “Zar kılmak” matemin sesidir; nefesi bir ağıt tonuna bağlıyor. Üçüncü dize muhatabı değiştirip Cenâb-ı Bâri'ye dönüyor, böylece nakarattaki “sen” her bentte yeniden tanımlanmış oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Zeynelin canına kıldılar cefa

   Muhammed Bâkırdır sırrı Mürteza

   îmam Câfer Kâzım Mûsayı Rıza

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   1Zeynel'in canına eziyet ettiler;

   2Muhammed Bâkır'dır Murtazâ'nın sırrı.

   3İmam Câfer, Kâzım, Mûsâ-yı Rıza —

   4bizi kapından yoksun bırakma.

   Sayım hızlanıyor: tek dizeye dört imam adı sığıyor, Câfer-i Sâdık'tan Ali Rızâ'ya kadar. Adların bu yoğunlukta art arda gelmesi düvazdehin işidir — nefes burada bir dua olduğu kadar bir ezberdir. “Mürteza” Ali'nin sıfatı; Bâkır onun sırrının taşıyıcısı sayılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mehemmed’im eder hey ganî kadir

   Takî Nakî Askerî Rahmân’ımdır

   Muhammed Mehdi’ye niyazım budur

   Bizi dergâhından mahrum eyleme

   1Mehemmed'im der: ey cömert, ey kadir;

   2Takî, Nakî, Askerî — Rahmân'ımdır.

   3Muhammed Mehdî'ye niyazım budur:

   4bizi kapından yoksun bırakma.

   Mahlas bendi zinciri tamamlıyor: Takî, Nakî, Askerî ve on ikinci imam Mehdî ile sayım kapanıyor. Şair adını “Mehemmed” biçiminde anıyor; kaynaklar bu mahlas değişkenini kaydeder. Son dize nakaratı “niyaz” diye adlandırarak şiirin ne olduğunu kendi ağzından söylüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle