Âriflerin İrfanı Var

Âriflerin bilgisi, âşıkların meydanı ve her hâlin dili iki cihanın, zamanın ve adın ötesinde gösterilir. Kaygusuz bütün hâllerin insan hâli olduğunu söyleyerek aranacak en ileri menzili insanda toplar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ariflerin irfânı var

   İki cihandan ileru

   1Âriflerin irfanı var.

   2Bu irfan iki dünyanın da ötesindedir.

   Âriflerin irfanı iki cihanın ötesine yerleştirilir; bilgi dünyevî ve uhrevî karşılıkların sınırını aşar. İrfan dünyevî ödülle ahiret ödülüne sığdırılamaz.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âşıkların meydânı var

   Kevn ü mekândan ileru

   1Âşıkların meydânı var.

   2Bu meydan varlığın ve mekânın ötesindedir.

   Âşıkların meydanı varlık ve mekândan ileridedir; buluşma yeri fiziksel coğrafya olmaktan çıkar. Meydanın mekânsızlığı âşıkları görünmez bağla toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Her birinin bir hâli var

   Yollu yolunca yolu var

   1Her birinin kendine özgü bir hâli vardır.

   2Kendi yordamınca yolu var.

   Her ârifin kendine özgü hâli ve yordamınca yolu bulunması, manevî tecrübede tek biçim zorunluluğunu reddeder. Yolların çeşitliliği aynı hedefe farklı hâllerle gidildiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gerçeklerin beyânı var

   Vasf u beyandan ileru

   1Gerçeklerin açıklaması var.

   2Bu açıklama nitelemenin ve sözün ötesindedir.

   Gerçeklerin açıklaması nitelik ve anlatımdan ileridedir; hakikat sözle tarif edilemeyen hâlde temellenir. Anlatımın sınırı hakikatin yaşantı oluşundan kaynaklanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Her hâlin bir lisânı var

   Bir cân içre bin cânı var

   1Her hâlin bir dili var.

   2Bir canın içinde bin can vardır.

   Her hâlin dili olması, suskun görünen manevî deneyimin kendi ifade düzenini taşıdığını belirtir. Hâlin dili sözden önce gelen bir ifade biçimidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ma’şukların nişânı var

   Nam u nişandan ileru

   1Sevgililerin işareti var.

   2Bu işaret adın ve nişanın ötesindedir.

   Sevgililerin bir işareti bulunduğu, fakat bu işaretin ad ve nişanın ötesinde kaldığı söylenir. Birim önceki “bin can” imgesini tekrarlamadığından yorum yalnız bu adlandırılamayan işaret üzerinde durur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Her zamanın bir ıssı var

   Anınladır kevne karar

   1Her zamanın bir sahibi vardır.

   2Varlığın düzeni onunla kurulur.

   Her zamanın bir sahibi vardır ve varlık onunla düzene kavuşur; zaman sahipsiz bir akış sayılmaz. Zaman sahibi, değişen dünyaya düzen veren ilkedir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Tâlib isen isteyi var

   Menzil yok andan ileru

   1Talip isen ara.

   2Ondan öte gidilecek bir menzil yoktur.

   Talipten o sahibi araması istenir; ondan ileride menzil bulunmaması arayışın son sınırını belirler. Son menzil onu bulmakla arayışın bitmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   KAYGUSUZ Abdal delidir

   Sözleri gerçek velidir

   1KAYGUSUZ Abdal delidir.

   2Sözleri gerçek veli sözüdür.

   Kaygusuz Abdal’ın deliliği ile sözlerinin velice doğruluğu yan yana getirilir; dış hüküm iç bilgiyi ölçemez. Deli-veli karşıtlığı toplumsal yargıyı tersine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Cümle hâl insan hâlidir

    Ne var insandan ileru

    1Bütün hâller insan hâlidir.

    2İnsandan daha ileride ne vardır?

    Bütün hâllerin insan hâli olduğu sonucu, şiir boyunca ötelere taşınan mertebeleri yeniden insanda toplar. İnsandan ilerisi olmaması onu hakikatin merkezi yapar.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle