Aşam Dedim Karlı Dağlar Başından

Karlı dağ, kapanmayan yara ve gurbet imgeleriyle âşığın hem aşk acısını hem ölüm ve ahlak düşüncesini bir arada söyleyen koşmasıdır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Aşam dedim karlı dağlar başından

   Yüce dağlar koç yiğide dağ m'olur

   Ağrır bedenlerim, sızılar yaram

   Bu yarayı çeken yiğit sağ m'olur

   1Karlı dağların başını aşmak istedim;

   2yüce dağlar koç gibi yiğit birine engel olur mu?

   3Bedenim ağrıyor, yaram sızlıyor;

   4bu yarayı çeken yiğit sağ kalır mı?

   Dağı aşma iddiası yiğitliğin ilk sınavıdır; retorik soru gerçek engeli küçültür. Fakat beden ağrısı ve sızlayan yara hemen bu güveni bozar. Aynı ‘yiğit’ sözü önce dağı aşacak gücü, sonra aşk yarası altında hayatta kalması kuşkulu bedeni adlandırır.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sıra sıra dikemedim söğüdü

   Ben başıma veremedim öğüdü

   Elleri göğsünde görün yiğidi

   Yiğit mağrur gezmek ile bey m'olur

   1Söğütleri sıra sıra dikemedim;

   2kendi başıma öğüt veremedim.

   3Elleri göğsünde duran yiğide bakın;

   4yiğit yalnız gururla gezerek bey olur mu?

   Sıralı söğütleri dikememek dış dünyada düzen kuramamayı, kişinin kendine öğüt verememesi iç denetim kaybını gösterir. Elleri göğüste duran yiğit eylemsiz bir gurur görüntüsüdür. Son soru, yiğitlik ile beyliğin yalnız mağrur görünüşten doğmayacağını sorgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Öğüt versen bana öğüt kâr etmez

   O yârin hayâli karşımdan gitmez

   Kementle bağlasam, kolum bağ tutmaz

   Yârin zülfünden özge bağ m'olur

   1Bana öğüt versen de sözün işe yaramaz;

   2sevgilinin hayali gözümün önünden gitmez.

   3Kementle bağlasam da kolum bağ tutmaz;

   4sevgilinin saçından başka bağ olur mu?

   Dışarıdan gelen öğüt, sevgilinin sürekli görünen hayali karşısında etkisizdir. Kement somut bağlama aracıdır, fakat konuşucunun kolu bu bağı tutamaz; buna karşı sevgilinin saçı kendiliğinden bağlayıcıdır. ‘Bağ’ tekrarında fiziksel ip ile aşk bağlılığı üst üste gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Karac'oğlan der ki, fani dünyadan

   Korkmaz mısın haram ile zinadan

   Ayırırlar seni anan babandan

   Gurbet ile düşen yiğit sağ m'olur

   1Karacaoğlan der ki: Bu geçici dünyada

   2haramdan ve zinadan korkmaz mısın?

   3Seni annenden ve babandan ayırırlar;

   4gurbete düşen yiğit sağ kalır mı?

   Mahlas dörtlüğü aşk ve yiğitlik dilini fanilik ile ahlaki hesap düşüncesine çevirir. Haram ve zina sorusu arzunun sınırını hatırlatır; ardından anne babadan ayrılma ile gurbet ölümcül bir kopuş gibi sunulur. İlk dörtlükteki ‘sağ olur mu’ sorusu burada yaranın yerini yurt ayrılığına bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle